Người thầy 'khâu' những mùa thương

(TP.HCM)

11/11/2026 18:00 GMT+7

Từ bộ đồng phục rách của học trò, thầy Nguyễn Văn Hiền tìm thêm một cách chăm sóc các em: vá áo. 8 năm ở Trường THCS An Đức, người hiệu trưởng ấy cùng đồng nghiệp, nhà hảo tâm góp dựng mái nhà, nâng bước học trò nghèo đến trường.

Chiếc máy may đến với thầy Hiền sau một lần thầy tự tay vá áo cho học trò. Hôm ấy, thấy một em mặc bộ đồng phục cũ kỹ, sờn rách, thầy hỏi chuyện mới biết em sống với bà nội, cha đi làm xa, mẹ bỏ đi từ nhỏ. Thương hoàn cảnh của trò, thầy mang bộ đồ về nhà vá lại.

"Nhìn ánh mắt vui mừng của em, tôi thấy thương lắm", thầy kể. Hôm ấy, sau buổi trò chuyện với học sinh, nhiều giáo viên ngồi lại cùng nhau. Một tuần sau, có người tặng thầy chiếc máy may. Từ đó, những bộ quần áo của học trò nghèo có thêm một nơi được sửa sang. Người hiệu trưởng cũng có thêm một công việc ngoài chuyện quản lý trường lớp: giúp học trò cảm nhận rằng những thiếu thốn của mình luôn được thầy cô quan tâm.

Ở An Đức, thuộc huyện Ba Tri cũ của Bến Tre (nay là xã Ba Tri, tỉnh Vĩnh Long), người ta còn biết đến thầy Hiền qua những căn nhà tình thương, suất học bổng và các hoạt động hỗ trợ người dân. Nhưng câu chuyện chiếc máy may vẫn là một kỷ niệm đặc biệt, bởi sự quan tâm của người thầy bắt đầu từ một đường chỉ rách trên chiếc áo học trò.

Giữ học trò từ những điều nhỏ

Năm 2018, từ Phòng GD-ĐT, thầy Hiền được điều động về làm Hiệu trưởng Trường THCS An Đức. Những ngày đầu nhận nhiệm vụ, thầy không khỏi trăn trở trước điều kiện còn nhiều thiếu thốn: trường thiếu phòng học, thiết bị công nghệ thông tin, bàn ghế xuống cấp, sân ngập nước vào mùa mưa; hơn 40% học sinh thuộc hộ nghèo, cận nghèo.

Điều khiến thầy gắn bó lại chính là nghị lực của thầy cô, học trò nơi đây. Giáo viên vẫn tận tụy với nghề, phụ huynh làm thuê, chăn nuôi nhỏ lẻ vẫn chắt chiu cho con đến trường. Nhiều học sinh dù hoàn cảnh khó khăn vẫn chăm ngoan, học giỏi, có ý chí vươn lên. "Chính điều đó khiến tôi nghĩ mình phải làm điều gì đó cho nơi này", thầy nói.

Thầy bắt đầu bằng nguyên tắc tự đặt ra: "Dễ trước, khó sau; trong trước, ngoài sau; cá nhân trước, tập thể sau". Bàn ghế hỏng thì sửa, máy tính cũ thì tận dụng, hồ sơ chuyên môn còn thiếu thì khôi phục. Thầy chọn giải quyết từng việc cụ thể, từ những điều đang hiện hữu trong trường.

Ban ngày xử lý công việc quản lý, ban đêm thầy tiếp tục hoàn thiện hồ sơ. Việc chỉnh trang cảnh quan, trường lớp cũng được chú trọng. Theo thầy, người đứng đầu phải làm trước để đồng nghiệp nhìn thấy sự thay đổi bằng những việc làm thiết thực. "Khi mình làm thật, tập thể sẽ nhìn thấy và cùng tham gia", thầy chia sẻ.

Cùng với việc cải thiện cơ sở vật chất, nhà trường tìm cách giữ học sinh đến lớp bằng việc vận động hỗ trợ tập sách, bảo hiểm, học bổng; tổ chức tặng quà trung thu, quà tết hằng năm. 10 căn nhà tình thương được vận động xây dựng cho học sinh khó khăn. Với những gia đình chật vật, một mái nhà ổn định cũng là điều kiện để con cái yên tâm học tập.

Có lần, thầy vận động trao ba chuồng dê cho ba học sinh nghèo có ý chí vươn lên. Thầy nghĩ đến sinh kế lâu dài của gia đình, bởi một suất học bổng dù quý vẫn chỉ giải quyết được một phần khó khăn. Khi cha mẹ có thêm nguồn thu nhập, việc học của con cũng có thêm điểm tựa.

Trong trường, thầy xem đồng nghiệp như người thân. Với những giáo viên có nhiều cố gắng, thầy sẵn sàng nhường một số quyền lợi trong thi đua, khen thưởng. Mô hình "2+1" cũng được triển khai: hai giáo viên khá hỗ trợ một người còn hạn chế về chuyên môn hoặc công nghệ thông tin. Người biết giúp người chưa thạo, cùng nâng chất lượng dạy và học.

Với học sinh học yếu, chậm tiến hoặc gặp vấn đề tâm lý, thầy dành thời gian trò chuyện để tìm hiểu nguyên nhân, từ đó cùng các em tháo gỡ khó khăn. "Muốn giáo dục được thì phải hiểu và thương các em trước", thầy Hiền nói. Với thầy, việc dạy học không thể chỉ dừng lại ở bài vở, mà còn cần sự thấu hiểu những hoàn cảnh phía sau mỗi học sinh.

Thầy Nguyễn Văn Hiền trao quà, nhà đến người nghèo ở Ba Tri

ẢNH: NVCC

Gieo mầm trên những mùa khó

Thầy Hiền hiểu cái nghèo từ tuổi thơ mình. Mồ côi cha, thầy vừa học vừa phụ mẹ bán hàng rong. Khi chọn nghề, việc học sư phạm không phải đóng học phí giúp giảm gánh nặng gia đình. Nhưng sâu hơn là hình ảnh những thầy cô tận tâm từng gặp, khiến cậu học trò ngày ấy mong sau này cũng trở thành một người thầy như vậy.

Ký ức khó nghèo giúp thầy hiểu cảm giác mặc cảm của học sinh. Bởi thế, khi gặp một hoàn cảnh thiếu thốn, thầy muốn giúp nếu có thể. Chiếc áo được vá, suất học bổng được trao hay căn nhà được dựng lên đều bắt đầu từ sự lưu tâm ấy. Từng trải qua thiếu thốn, thầy nhạy lòng trước những khó khăn của người khác.

Trong một lần đi tìm học sinh thường xuyên trốn học, thầy gặp người phụ nữ bị biến dạng khuôn mặt vì tai nạn bỏng nặng. Chị mất con, bị chồng bỏ rơi, sống trong căn chòi tạm. Hoàn cảnh ấy khiến thầy ám ảnh. Muốn giúp chị có mái nhà nhưng không đủ sức, thầy đăng bài trên Facebook, nhờ bạn bè gần xa cùng chung tay.

Nhờ những người hưởng ứng, người phụ nữ có căn nhà mới, khang trang hơn. Với thầy Hiền, đó cũng là cách một mong muốn vượt khỏi khả năng riêng trở thành việc có thể làm được. Thầy không có sẵn tiền để giải quyết mọi cảnh đời, nhưng có thể kể câu chuyện, tìm sự đồng cảm và nối những tấm lòng lại với nhau.

Sau 8 năm, thầy cùng nhà trường huy động hơn 6 tỉ đồng cho hoạt động thiện nguyện, an sinh và phát triển trường; hỗ trợ hàng trăm suất học bổng. Trường THCS An Đức từ vị trí áp chót vươn lên nhóm dẫn đầu phong trào thi đua của huyện Ba Tri cũ, nhiều năm trong top 3 khối THCS. "Thành quả ấy có công sức của cả tập thể", thầy Hiền nói.

Bà Nguyễn Thị Thanh Thúy, Chủ nhiệm Hội quán Các Bà Mẹ, quý trọng thầy Hiền bởi sự tận tâm với học trò, đồng nghiệp và người dân địa phương. "Những nỗ lực, sự tận tụy của thầy là tấm gương sáng cho nhiều người. Hiếm có thầy giáo nào như thầy Hiền", bà chia sẻ.

Quản lý trường có áp lực, vận động thiện nguyện cũng vất vả, điều giúp thầy Hiền tiếp tục là niềm vui của người được giúp. "Hạnh phúc của họ cũng là hạnh phúc của tôi", thầy chia sẻ. Tình người còn ở những bữa cơm nguội với con khô nướng, ly nước mưa bà con mời, tiếng trẻ gọi theo trên con đê, khiến An Đức thành quê hương thứ hai.

Một lần đi chợ, thầy bất ngờ được một cô gái vui mừng chào hỏi: "Con là Hoa lớp 9 đây thầy. Con vừa đậu trường sư phạm". Hoa từng được hỗ trợ nhà tình thương và học bổng. Tin vui của cô học trò khiến thầy xúc động. Em đã bước tiếp trên con đường mình chọn, cũng là con đường từng nuôi dưỡng ước mơ của thầy thuở nhỏ.

Thầy Hiền bày tỏ: "Ngoài tri thức, điều đáng gieo cho học trò là lòng sẻ chia, biết ơn. Các em trưởng thành tử tế, biết thương người là thành công lớn của giáo dục". Với những đồng nghiệp trẻ đang công tác ở vùng khó, thầy nhắn nhủ: "Ngại chi việc gieo mầm dù trên sỏi đá, rồi một ngày sỏi đá sẽ đơm bông".