Trên thế giới, nhiều thành phố không chỉ được nhớ đến bởi cảnh quan hay di sản, mà còn bởi những chương trình biểu diễn trở thành biểu tượng văn hóa. Với nhiều du khách, một show diễn đặc sắc có thể là lý do để họ lựa chọn điểm đến, dành thời gian và chi trả cho một trải nghiệm xứng đáng.
Tại VN, những năm gần đây, các chương trình nghệ thuật gắn với văn hóa, lịch sử, di sản ngày càng được quan tâm. Một số show thực cảnh, chương trình biểu diễn quy mô lớn đã tạo dấu ấn, nhưng những sản phẩm đủ sức trở thành lý do để du khách tìm đến, có tuổi thọ và được xem như biểu tượng văn hóa vẫn còn ít.
Bài toán đặt ra không chỉ là đầu tư sân khấu hay công nghệ hiện đại, mà làm thế nào chuyển hóa những câu chuyện văn hóa Việt thành trải nghiệm nghệ thuật hấp dẫn với công chúng, du khách.
Đất nước thiên hùng ca là một show có âm thanh ánh sáng rực rỡ, hiện đại
ẢNH: BTC
Câu chuyện văn hóa làm nên sức hút
Một chương trình biểu diễn văn hóa muốn tạo sức hút lâu dài không thể chỉ dựa vào quy mô sân khấu, kỹ xảo hay hiệu ứng thị giác. Nền tảng quan trọng nhất vẫn là câu chuyện được lựa chọn và cách kể câu chuyện ấy.
Với lịch sử hàng nghìn năm, VN có nguồn chất liệu phong phú để xây dựng những tác phẩm sân khấu quy mô lớn. Tuy nhiên, việc đưa lịch sử, di sản và giá trị văn hóa lên sân khấu đòi hỏi sự kết hợp giữa nghiên cứu, sáng tạo nghệ thuật và công nghệ trình diễn.
Một trong những nỗ lực theo hướng này là show diễn Đất nước thiên hùng ca, lấy cảm hứng từ hành trình 4.000 năm lịch sử VN. Chương trình có sự tham gia của các nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa trong quá trình xây dựng nội dung, đồng thời kết hợp nhiều loại hình nghệ thuật như âm nhạc, múa, xiếc, võ thuật cùng công nghệ trình diễn để chuyển tải câu chuyện lịch sử bằng ngôn ngữ sân khấu hiện đại. Đây là một trong những cách tiếp cận đang được các nhà sản xuất thử nghiệm nhằm tìm kiếm mô hình mới cho show văn hóa Việt.
Hình ảnh thác thóc trong Đất nước thiên hùng ca để nói về văn hóa nông nghiệp
ẢNH: BTC
Theo các chuyên gia, một show văn hóa thành công không đơn thuần là tái hiện lịch sử trên sân khấu, mà là quá trình chuyển những giá trị truyền thống thành trải nghiệm nghệ thuật có khả năng kết nối với khán giả hiện đại.
Cần cả hệ sinh thái
Tuy nhiên, một câu chuyện văn hóa hấp dẫn mới chỉ là điều kiện đầu tiên để tạo nên một show diễn thành công. Để trở thành sản phẩm du lịch lâu dài, chương trình còn cần hệ sinh thái hỗ trợ, từ địa điểm biểu diễn, kết nối giao thông, dịch vụ du lịch đến chiến lược khai thác khán giả.
TS Nguyễn Thu Thủy (Trường Khoa học liên ngành và nghệ thuật) cho rằng du lịch luôn cần những sản phẩm biểu diễn có khả năng tạo dấu ấn riêng cho địa phương. Trên thế giới, nhiều thành phố được nhớ đến không chỉ bởi cảnh quan mà còn bởi những chương trình nghệ thuật mang tính biểu tượng.
Show diễn Ký ức Hội An
ẢNH: NGUYỄN TÚ
Theo bà Thủy, VN hiện có nhiều chương trình khai thác chất liệu văn hóa nhưng số lượng show đủ sức trở thành sản phẩm "phải đến, phải xem" vẫn còn hạn chế. Một số chương trình từng tạo dấu ấn nhưng gặp khó trong quá trình khai thác do yếu tố địa điểm, khoảng cách, thời tiết hoặc khả năng duy trì lâu dài.
Từ góc nhìn khai thác, những chương trình biểu diễn trong không gian nhà hát hiện đại có lợi thế hơn trong việc duy trì chất lượng và lịch biểu ổn định. Một hệ sinh thái gồm giao thông, lưu trú, dịch vụ và các hoạt động trải nghiệm đi kèm sẽ giúp show diễn không chỉ là một buổi biểu diễn đơn lẻ mà trở thành một phần trong hành trình du lịch.
"Để khai thác một show diễn, không chỉ cần nội dung hay mà còn cần cả hệ sinh thái hỗ trợ phía sau", bà Thủy nhận định.
Gỡ nút thắt để show văn hóa đi đường dài
Bên cạnh nội dung và hệ sinh thái khai thác, sự phát triển của các show diễn văn hóa còn phụ thuộc vào môi trường để các nhà sáng tạo có thể đầu tư dài hạn.
Đạo diễn Lê Quý Dương cho rằng xây dựng chương trình biểu diễn văn hóa không nên chỉ nhìn như một sản phẩm nghệ thuật đơn lẻ, mà cần đặt trong bài toán phát triển công nghiệp sáng tạo. VN có nhiều không gian văn hóa, di sản và câu chuyện lịch sử đủ sức trở thành chất liệu cho những chương trình hấp dẫn, nhưng cần cơ chế hợp tác phù hợp giữa đơn vị sở hữu địa điểm, nhà sản xuất và các bên liên quan.
Theo ông Dương, một khó khăn hiện nay là bài toán phân chia lợi ích giữa các bên tham gia. Khi chương trình được đầu tư lớn nhưng cơ chế khai thác địa điểm, vận hành và chia sẻ nguồn thu chưa rõ ràng, nhà sản xuất sẽ gặp nhiều rủi ro trong việc duy trì sản phẩm.
"Muốn phát triển các show văn hóa, cần tạo ra một môi trường thông thoáng để những người làm sáng tạo có thể mạnh dạn đầu tư", ông Dương nhìn nhận. Theo ông, các địa phương cần xây dựng cơ chế hợp tác minh bạch hơn, trong đó dự án được đánh giá trên nhiều yếu tố: bảo đảm giá trị văn hóa, không ảnh hưởng đến di sản, tạo lợi ích kinh tế cho các bên và đóng góp vào phát triển du lịch địa phương.
Khác với chương trình giải trí ngắn hạn, một show diễn văn hóa muốn trở thành biểu tượng cần thời gian để xây dựng thương hiệu, hình thành thị trường khán giả và tạo dấu ấn trong tâm trí du khách.
VN có nguồn tài nguyên văn hóa phong phú để xây dựng những chương trình biểu diễn quy mô lớn. Điều còn thiếu không phải là những câu chuyện để kể, mà là cách kể đủ hấp dẫn để những giá trị ấy bước ra khỏi không gian truyền thống, trở thành trải nghiệm sống động và lý do để du khách tìm đến.
Bình luận (0)