Một tô phở Việt có thể kể gì với du khách nước ngoài?

Workshop chuyên đề "Chuyện về phở - Những điều hướng dẫn viên cần thuyết minh" do Liên minh các câu lạc bộ hướng dẫn viên du lịch phối hợp cùng hệ thống phở Tài Lộc tổ chức; diễn giả là cựu nhà báo, food blogger Giang Vũ.

ẢNH: B.C

Qua những chia sẻ của cựu nhà báo, food blogger Giang Vũ, những dấu mốc đặc biệt của món phở trong lịch sử ẩm thực - văn hóa Việt Nam đã được kết nối thành một hành trình sống động. Trong đó, người tham dự sự kiện được nghe những giả thuyết về nguồn gốc của phở, chuyện những gánh phở rong đầu thế kỷ XX theo dấu chân của người Nam Định trên đất Hà Nội đến sự xuất hiện của phở gà, cũng như hành trình phở theo người Việt vào phương Nam và từng bước trở thành một biểu tượng ẩm thực được thế giới biết đến.

Theo đó, nguồn gốc chính xác của phở đến nay vẫn còn nhiều cách lý giải. Có giả thuyết cho rằng phở phát triển từ món xáo trâu ăn với bún của người Việt, có ý kiến liên hệ với ngưu nhục phấn của người Hoa, cũng có cách giải thích đặt phở trong bối cảnh giao thoa với món bò hầm pot-au-feu của người Pháp.

Nhưng một điều tương đối rõ là vào đầu thế kỷ XX, phở đã hiện diện trong đời sống đô thị Hà Nội. Năm 1913, nhà văn Nguyễn Công Hoan từng hồi tưởng về những gánh phở rong, khi một bát phở có giá chỉ vài xu. Cũng trong năm ấy, họa sĩ Pháp Maurice Salge để lại hình ảnh một gánh phở giữa phố phường Đông Kinh.

Phở không bắt đầu trong những nhà hàng sang trọng. Phở đi ra từ đôi quang gánh của những người lao động bình dân. Một đầu là nồi nước dùng đỏ lửa, một đầu là bánh phở, thịt, bát đũa và gia vị. Cả một "gian bếp di động" theo bước chân người bán đi qua từng con phố, nuôi sống người làm nghề và sưởi ấm những buổi sớm, những đêm khuya của thành thị.

ẢNH: B.C

Trong hành trình ấy, những người làm phở Nam Định đã góp phần quan trọng đưa nghề phở đến Hà Nội và nhiều vùng đất khác, rồi cùng với những biến động và dòng di cư của lịch sử, phở theo người Việt đi về phương Nam, bước vào Sài Gòn và tiếp tục thay đổi.

Phở Bắc thường tiết chế, chú trọng vị thanh và mùi thơm kín đáo của nước dùng. Khi vào phương Nam, tô phở trở nên "hào sảng" hơn với rau thơm, giá, chanh, ớt và các loại tương. Sợi phở cũng thay đổi theo khẩu vị và tập quán từng vùng, nhưng đó không phải là sự mất đi bản sắc, đó là cách một di sản tiếp tục sống.

Năm 2007, "pho" bước vào Shorter Oxford English Dictionary mà không cần dịch sang một tên gọi khác. Năm 2024, Tri thức dân gian phở Hà Nội, phở Nam Định được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Kết thúc phần chia sẻ của food blogger Giang Vũ, người tham gia workshop được trực tiếp tham quan gian bếp và thưởng thức phở tại hệ thống Phở Tài Lộc. Tận mắt tìm hiểu quy trình nấu phở bò Phát Tài và phở gà Phát Lộc, nhiều người càng hiểu thêm vì sao nước dùng phở phải được hầm trong nhiều giờ, vì sao sợi phở ở mỗi vùng lại có những đặc điểm khác nhau và câu chuyện thú vị về gà trống thiến trong phở gà xưa.

ẢNH: B.C

Theo hướng dẫn viên du lịch Phạm Hiếu, điều anh ấn tượng ở workshop chính là dù phở đã quá quen thuộc với người Việt, nhưng anh nhận ra rằng bản thân và nhiều đồng nghiệp vẫn thường chỉ biết một phần câu chuyện.

"Workshop giúp chúng tôi có một cái nhìn rộng hơn, có hệ thống hơn và quan trọng nhất là có thêm những tư liệu có thể sử dụng khi thuyết minh cho du khách, đặc biệt là du khách quốc tế. Có lẽ từ hôm nay, tôi sẽ khó còn nhìn phở đơn thuần như một món ăn sáng, bởi trong một tô phở ấy là câu chuyện hơn một thế kỷ của đời sống Việt Nam", anh chia sẻ thêm.

Với một hướng dẫn viên như anh Hiếu, workshop giúp anh biết rằng giới thiệu phở không nên chỉ dừng lại ở việc bánh phở làm từ gì, nước dùng nấu ra sao hay nên ăn ở đâu. Điều quan trọng hơn là giúp du khách hiểu vì sao một món ăn bình dị lại có thể chuyên chở lịch sử, địa lý, sinh kế, ký ức và tâm hồn của cả một dân tộc.