Ngã ba chữ T là dạng giao lộ rất phổ biến trên đường phố, khu dân cư và cả các tuyến đường nông thôn. Với hình dạng một tuyến đường chạy xuyên qua, tuyến còn lại kết thúc tại giao lộ, nhiều người thường hình thành phản xạ cho rằng xe đang đi trên phần "ngang" của chữ T được quyền đi trước.
Cách hiểu này có thể đúng trong nhiều trường hợp thực tế, khi tuyến chạy thẳng đồng thời là đường chính còn tuyến đấu nối là đường nhánh. Nhưng yếu tố quyết định không nằm ở việc con đường "thẳng" hay "cụt", mà phải căn cứ vào chức năng của đường, hệ thống báo hiệu và quy tắc nhường đường tại giao lộ.
Đường chạy thẳng ở ngã ba chữ T chưa chắc là đường chính
Điều 9, luật Đường bộ hiện hành phân loại đường bộ theo chức năng phục vụ. Theo đó, đường chính là đường phục vụ giao thông chủ yếu trong khu vực, kết nối giao thông các khu vực, vùng. Trong khi đó, đường nhánh là đường nối vào đường chính, có chức năng kết nối giao thông các khu vực hai bên đường chính hoặc kết nối từ đường gom vào đường chính thông qua nút giao.
Như vậy, pháp luật không có quy định rằng tại một ngã ba chữ T, tuyến đường nào chạy xuyên qua giao lộ thì mặc nhiên là đường chính. Hình dạng chữ T chỉ thể hiện cách các tuyến đường gặp nhau về mặt hình học. Việc một tuyến được xác định là đường chính hay đường nhánh phụ thuộc vào chức năng của tuyến đường trong mạng lưới giao thông, không đơn thuần dựa vào việc xe trên tuyến đó đang chạy thẳng.
Đường chạy thẳng qua ngã ba chữ T không mặc nhiên được xác định là đường chính
ẢNH: AI
Một điểm khác cũng rất dễ gây nhầm là khái niệm "đường chính" và "đường ưu tiên" không hoàn toàn giống nhau. Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ định nghĩa, đường ưu tiên là đường mà phương tiện trên đó được phương tiện từ hướng khác nhường đường khi qua nơi đường giao nhau và được cắm biển báo hiệu đường ưu tiên.
QCVN 41:2024/BGTVT cũng có hệ thống biển riêng để xác định quan hệ ưu tiên tại giao lộ, như biển I.401 (biển "bắt đầu đường ưu tiên"), biển W.207 báo giao nhau với đường không ưu tiên và biển W.208 (biển "giao nhau với đường ưu tiên"). Đáng chú ý, quy chuẩn cho phép trong khu vực nội thành, nội thị có trường hợp không cần bố trí biển W.208, tùy điều kiện thực tế.
Do đó, nếu tại ngã ba không thấy biển I.401 "bắt đầu đường ưu tiên", tài xế cũng không nên vội kết luận rằng tuyến mình đang đi chắc chắn không phải đường chính, hoặc ngược lại, cứ đường chạy thẳng thì mặc nhiên có quyền đi trước.
Trong thực tế, trước khi vào giao lộ, người lái cần quan sát tổng thể hệ thống báo hiệu. Ngoài biển đường ưu tiên còn có thể xuất hiện biển "giao nhau với đường ưu tiên", biển STOP, biển nhường đường hoặc các báo hiệu khác xác định nghĩa vụ của từng hướng xe. Điểm cần nhớ là đường chạy thẳng qua chữ T có thể là đường chính, nhưng không phải vì nó chạy thẳng. Hình dáng giao lộ không phải căn cứ duy nhất để tài xế tự xác định quyền ưu tiên.
Không xác định quan hệ chính - nhánh, phải xét xe đến từ bên phải
Khi tới gần nơi đường giao nhau, điều 22, luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ yêu cầu người điều khiển phương tiện phải quan sát, giảm tốc độ và nhường đường theo từng trường hợp cụ thể. Nếu giao nhau giữa đường nhánh với đường chính, xe đi từ đường nhánh phải nhường cho xe đi trên đường chính từ bất kỳ hướng nào tới. Tương tự, xe từ đường không ưu tiên phải nhường xe trên đường ưu tiên.
Ở trường hợp này, việc một xe đi thẳng hay phải rẽ tại ngã ba không phải yếu tố quyết định quyền đi trước. Quan trọng là chiếc xe đang đi trên đường chính hay từ đường nhánh tiến vào.
Nếu các hướng tại ngã ba đồng quyền, tài xế phải áp dụng quy tắc nhường xe đến từ bên phải
ẢNH: AI
Ngược lại, nếu giao lộ không thuộc trường hợp đường ưu tiên - không ưu tiên hoặc đường chính - đường nhánh để áp dụng quy tắc trên, tài xế phải xét quy tắc nhường đường tại giao lộ đồng quyền. Theo đó, khoản 2, điều 22 quy định, tại nơi đường giao nhau không có báo hiệu đi theo vòng xuyến, phải nhường đường cho xe đi đến từ bên phải.
Đây chính là điểm nhiều tài xế dễ xử lý sai tại ngã ba chữ T. Một ô tô đang chạy xuyên qua giao lộ không vì "đi thẳng" mà mặc nhiên được quyền đi trước. Nếu các đường giao nhau đồng quyền và có phương tiện tiến đến từ bên phải, tài xế vẫn phải thực hiện quy tắc nhường bên phải.
Nói cách khác, ở một ngã ba chữ T đồng quyền, vị trí của nhánh chữ T đối với hướng di chuyển của mỗi xe mới là yếu tố cần xem xét. Với một tài xế, nhánh này có thể nằm bên phải; nhưng với xe chạy chiều ngược lại, cùng nhánh đường đó lại nằm bên trái.
Pháp luật hiện hành cũng quy định chế tài khá cao đối với lỗi không nhường đường trong những trường hợp này. Nghị định 168/2024/NĐ-CP quy định, người điều khiển ô tô không giảm tốc hoặc dừng lại và nhường đường khi đi từ đường nhánh ra đường chính; hoặc không giảm tốc, nhường xe đến từ bên phải tại nơi đường giao nhau không có báo hiệu đi theo vòng xuyến, bị phạt 4 - 6 triệu đồng, trừ 2 điểm Giấy phép lái xe.
Bình luận (0)