Tình huống dễ gặp nhất là trên đường hai chiều, mỗi hướng chỉ có một làn xe. Phía trước bất ngờ xuất hiện ô tô chết máy hoặc một vật cản chiếm gần hết phần đường, trong khi vạch tim đường là nét liền màu vàng. Thấy chiều ngược lại đang trống, nhiều tài xế lập tức đánh lái qua vạch để vòng tránh.
Cách xử lý này nhìn qua khá hợp lý vì mục đích chỉ để tránh chướng ngại vật, không phải cố tình đi ngược chiều. Tuy nhiên, quy định hiện hành không có nguyên tắc chung rằng cứ gặp vật cản là tài xế được quyền lấn hoặc đè lên mọi loại vạch liền.
Có vật cản không đồng nghĩa được phép lấn qua vạch liền
Trước hết, tài xế cần xác định loại vạch đang có trên mặt đường. Theo QCVN 41:2024/BGTVT, vạch 1.2 là vạch vàng đơn, liền nét dùng để phân chia hai chiều xe chạy ngược chiều. Ý nghĩa của loại vạch này rất rõ: xe không được lấn làn, không được đè lên vạch. Vạch này thường được sử dụng tại những đoạn không bảo đảm tầm nhìn vượt xe hoặc có nguy cơ tai nạn đối đầu lớn. Tương tự, vạch 1.3 gồm hai vạch vàng liền song song cũng dùng để phân chia hai chiều xe chạy và phương tiện ở hai phía đều không được lấn, đè lên vạch.
Với đường có nhiều làn cùng chiều, vạch 2.2 là vạch trắng đơn, liền nét. Quy chuẩn sử dụng loại vạch này tại nơi không cho phép phương tiện chuyển làn hoặc sử dụng làn khác; xe cũng không được lấn hoặc đè lên vạch.
Gặp xe hỏng hoặc vật cản trên đoạn có vạch liền, tài xế phải giảm tốc, dừng lại và quan sát trước khi xử lý
ẢNH: AI
Như vậy, với các loại vạch liền phổ biến nói trên, việc phía trước xuất hiện một xe hỏng hoặc vật cản không tự làm mất hiệu lực của vạch. Văn bản hợp nhất 55/VBHN-VPQH năm 2026 của luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, quy định khi có chướng ngại vật trên đường, người điều khiển phương tiện phải quan sát, giảm tốc độ hoặc dừng lại để bảo đảm an toàn. Đồng thời, trên đường không phân chia thành hai chiều xe chạy riêng biệt, nếu hai xe ngược chiều phải tránh nhau thì xe có chướng ngại vật phía trước phải nhường cho xe không có chướng ngại vật.
Điều này có nghĩa phản ứng đầu tiên của người lái khi gặp vật cản không phải là lập tức đánh lái qua vạch, mà phải giảm tốc, thậm chí dừng lại để đánh giá tình huống. Nếu tại hiện trường đã có cọc tiêu, biển báo tạm thời hoặc người điều khiển giao thông tổ chức cho phương tiện vòng tránh, tài xế cần chấp hành hướng dẫn đó. Hiệu lệnh của người điều khiển giao thông có thứ tự hiệu lực cao hơn vạch kẻ đường.
QCVN 41:2024/BGTVT cũng dự liệu việc tổ chức giao thông khi trên đường có chướng ngại vật. Quy chuẩn hướng dẫn bố trí vạch sơn, có thể kết hợp biển báo để cảnh báo và dẫn phương tiện vòng tránh chướng ngại vật. Điều này cho thấy cách xử lý chuẩn về nguyên tắc là tổ chức dòng xe vòng tránh an toàn, thay vì để mỗi tài xế tự quyết định cắt qua vạch liền.
Một lưu ý khác là không phải mọi vạch liền đều có ý nghĩa giống nhau. Chẳng hạn, vạch 3.1 dùng xác định mép ngoài phần đường xe chạy hoặc phân cách làn cơ giới với làn xe thô sơ có quy định cho phép phương tiện đè lên khi cần thiết nhưng phải nhường xe thô sơ. Vì vậy, khi gặp một nét liền trên đường, tài xế cần xác định đúng loại vạch trước khi xử lý.
Trường hợp cấp thiết xử lý thế nào cho đúng?
Thực tế có những tình huống xảy ra quá nhanh khiến tài xế gần như không còn lựa chọn. Ví dụ, xe phía trước bất ngờ chết máy hoặc hàng hóa rơi xuống ngay trước đầu xe; nếu tiếp tục đi thẳng sẽ xảy ra va chạm, trong khi phanh không còn đủ khoảng cách. Trong trường hợp đó, việc đánh lái sang một bên, kể cả phải vượt qua vạch liền, có thể là hành động nhằm tránh một hậu quả lớn hơn.
Luật Xử lý vi phạm hành chính quy định không xử phạt hành vi vi phạm hành chính được thực hiện trong tình thế cấp thiết. Tuy nhiên, khái niệm này được xác định khá chặt: phải có nguy cơ đang thực tế đe dọa lợi ích hợp pháp và không còn cách nào khác ngoài việc gây ra một thiệt hại nhỏ hơn thiệt hại cần ngăn ngừa.
Nếu hiện trường có CSGT hoặc người điều khiển giao thông phân luồng, tài xế phải chấp hành hiệu lệnh để vòng tránh an toàn
ẢNH: AI
Do đó, không thể hiểu rằng bất cứ khi nào có xe hỏng phía trước thì tài xế đều có thể viện lý do "tình thế cấp thiết" để lấn qua vạch liền. Nếu người lái đã quan sát thấy vật cản từ xa, có đủ khoảng cách để giảm tốc và dừng xe an toàn thì tình huống này khác với việc vật cản xuất hiện đột ngột, buộc tài xế phải đánh lái để tránh va chạm. Việc một trường hợp cụ thể có được xác định là tình thế cấp thiết hay không còn phải căn cứ diễn biến, hình ảnh camera, khoảng cách, tốc độ và những lựa chọn mà tài xế có tại thời điểm đó.
Về xử phạt, điểm a khoản 1, điều 6 Nghị định 168/2024/NĐ-CP quy định lỗi chung không chấp hành chỉ dẫn của vạch kẻ đường đối với ô tô bị phạt từ 400.000 - 600.000 đồng, trừ những hành vi đã có chế tài riêng.
Nếu việc vượt qua vạch khiến phương tiện đi không đúng phần đường, làn đường quy định, kể cả lấn sang làn ngược chiều, điểm b, khoản 5, điều 6 quy định mức phạt từ 4 - 6 triệu đồng, trừ 2 điểm Giấy phép lái xe.
Bình luận (0)