Người giữ ký ức qua hơn 600.000 tờ báo

Sau khi được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam xác lập kỷ lục là nhà sưu tầm báo giấy phát hành tại Việt Nam từ cuối thế kỷ 19 đến nay với số lượng nhiều nhất, ông Nguyễn Phi Dũng tiếp tục hướng đến mục tiêu đưa bộ sưu tập được ghi nhận ở tầm châu Á, qua đó lan tỏa giá trị lịch sử, văn hóa của báo chí Việt Nam.

Sau ánh hào quang

Tháng 6.2024 đánh dấu cột mốc đáng nhớ trong hành trình sưu tầm báo chí của ông Nguyễn Phi Dũng khi Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (VietKings) xác lập kỷ lục nhà sưu tầm báo giấy phát hành tại Việt Nam từ cuối thế kỷ 19 đến nay với số lượng nhiều nhất. Tại thời điểm được xác lập, bộ sưu tập có khoảng 400.000 tờ báo, trong đó có hơn 100 đầu báo phát hành tại Việt Nam trước năm 1954, với tổng khối lượng khoảng 21 tấn.

Theo VietKings, bộ sưu tập có nhiều ấn phẩm quý, như Le Courrier d'Haiphong (Thư tín Hải Phòng), phát hành năm 1886; Gia Định báo, ra số đầu tiên năm 1865 tại Sài Gòn; Phụ nữ tân văn, xuất bản số đầu năm 1929 tại Sài Gòn; cùng các ấn phẩm Cờ Giải Phóng, Cứu Quốc... Bên cạnh những tờ báo có giá trị lịch sử đặc biệt, bộ sưu tập còn có số lượng lớn các ấn phẩm như Nhân Dân, Quân đội nhân dân, Tiền phong, Thanh Niên…

Đến tháng 6.2026, bộ sưu tập đã vượt 600.000 tờ, với tổng khối lượng ước tính khoảng 29 tấn. Quy mô ấy không chỉ cho thấy công sức sưu tầm mà còn mở ra một nguồn tư liệu báo chí phong phú, phản ánh nhiều mặt đời sống đất nước qua các thời kỳ.

ẢNH: TGCC

Niềm đam mê của ông Dũng bắt nguồn từ người cha, ông Nguyễn Phi Hùng, một công chức nhà nước có thói quen đọc và lưu giữ báo. Trong những năm 1970 - 1980, ông Hùng thường mua các ấn phẩm như Khoa học, Sức khỏe, Toán học tuổi trẻ. Đọc xong, ông cẩn thận khâu thành từng quyển để bảo quản. Thói quen ấy được duy trì cho đến cuối đời và trở thành nguồn cảm hứng để người con tiếp nối.

Từ những tờ báo được cha lưu giữ, ông Dũng từng bước mở rộng bộ sưu tập, vừa gìn giữ những kỷ vật gia đình, vừa mong muốn bảo quản chúng tốt hơn và đưa nguồn tư liệu đến gần cộng đồng. Với ông, mỗi tờ báo không chỉ là một ấn phẩm đã qua thời gian phát hành, mà còn lưu lại thông tin, dấu ấn của một giai đoạn lịch sử.

Ông Nguyễn Duy Cường, một nhà sưu tầm sách, nhận xét ông Dũng đã góp phần lan tỏa tình yêu báo chí và văn hóa thông qua các hoạt động triển lãm, hội thảo, khuyến khích công chúng tìm hiểu lịch sử báo chí Việt Nam.

Tháng 3.2024, ông Dũng gửi hồ sơ đề nghị VietKings xác lập kỷ lục. Ngoài thông tin cá nhân, danh mục và số lượng báo, hồ sơ còn tập hợp các bài viết về hành trình sưu tầm của ông trên báo chí và truyền hình. Đến tháng 6 cùng năm, đại diện VietKings trực tiếp khảo sát, thống kê và thẩm định bộ sưu tập tại nơi lưu giữ ở Nam Định.

Ông Hoàng Thái Tuấn Anh, Tổng thư ký Tổ chức Kỷ lục Đông Dương, Trưởng đại diện miền Bắc Tổ chức Kỷ lục Việt Nam, cho biết việc tận mắt chứng kiến kho báo giúp ông cảm nhận rõ quy mô và sự tâm huyết của người sưu tầm.

ẢNH: TGCC

Kỷ lục là động lực

Với ông Dũng, kỷ lục không phải đích đến mà là động lực để tiếp tục gìn giữ và phát huy giá trị của bộ sưu tập. Sau khi được công nhận, ông nhận được sự quan tâm của các cơ quan báo chí, nhà nghiên cứu và người yêu lịch sử. Một số người tìm đến tham khảo tư liệu, người khác đề nghị hỗ trợ bổ sung những đầu báo còn thiếu.

Từ đó, ông càng chú trọng việc số hóa, phân loại và bổ sung tư liệu, hướng đến bảo quản bộ sưu tập lâu dài, tạo điều kiện để các nhà nghiên cứu và bạn đọc tiếp cận thuận tiện hơn.

Ông Dũng cho biết đang hướng đến việc đề xuất xác lập kỷ lục châu Á sau khi hoàn tất thống kê, phân loại bộ sưu tập và tìm hiểu các tiêu chí liên quan. Nếu đáp ứng điều kiện, ông sẽ nhờ VietKings hỗ trợ về hồ sơ, thủ tục.

“Nếu một ngày nào đó bộ sưu tập được ghi nhận ở tầm châu Á thì đó không chỉ là niềm vui của cá nhân tôi, mà còn là cơ hội để lịch sử báo chí Việt Nam được biết đến nhiều hơn”, ông Dũng chia sẻ.

Tại nơi lưu giữ bộ sưu tập trên đường Trường Chinh, phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình, những tờ báo vẫn tiếp tục được ông tìm kiếm, bổ sung từ nhiều nguồn trong cả nước. Hơn 600.000 tờ báo được xếp trên các kệ sắt, tạo thành một kho tư liệu đồ sộ mà ông đã dành nhiều năm và không ít kinh phí để gây dựng.

Đằng sau con số kỷ lục là tình yêu báo chí được tiếp nối từ người cha và mong muốn gìn giữ những tư liệu có giá trị cho cộng đồng. Với ông Dũng, ý nghĩa lớn nhất của bộ sưu tập không nằm ở số lượng hay danh hiệu, mà ở khả năng lưu giữ ký ức của từng thời kỳ và trao lại nguồn tư liệu ấy cho các thế hệ sau.