Người trẻ đang định nghĩa lại thế nào là một 'cuộc sống ổn định'

27/10/2026 09:00 GMT+7

Có việc làm, một mái nhà, gia đình và khoản tích lũy từng được xem là những dấu mốc của cuộc sống ổn định. Nhưng với người trẻ hôm nay, những điều ấy không chỉ là mục tiêu cần đạt, mà còn là câu hỏi về cách sống phù hợp với mong muốn và hoàn cảnh của mỗi người.

Khi "ổn định" không còn là một khuôn mẫu

Với Nguyễn Khắc Phương (31 tuổi, ở P.Vinh Lộc, tỉnh Nghệ An), một cuộc sống bình thường trước hết là có công việc, một nơi để trở về, sức khỏe và khả năng tự chủ tài chính.

Công việc khiến Phương khá mệt vào ban ngày. Tan làm, anh chỉ muốn nghỉ ngơi nên chưa nghĩ nhiều đến chuyện tìm bạn đời hay lập gia đình. Dù có thể tự lo cho cuộc sống, Phương vẫn cho rằng mình chưa ổn định. "Đủ khác với ổn định. Ổn định là khi mọi thứ đi đúng quỹ đạo, dần đi vào hoạt động. Còn đủ mới chỉ là điều kiện cần để sống được ổn định", Phương nói.

Ở tuổi 20, Nguyễn Phùng Thành Tài (P.Minh Phụng, TP.HCM) vừa học vừa làm. Anh xác định sau này phải có công việc, một căn nhà, gia đình và khả năng chăm lo cho con cái. Để hướng đến cuộc sống ấy, Tài chấp nhận đánh đổi thời gian và thanh xuân.

"Ổn định là thứ kéo người ta không thể phát triển nữa", Tài nói anh từng nghĩ vậy. Với anh, ổn định vừa là mục tiêu đáng hướng đến, vừa là câu hỏi về việc sau khi đạt được những điều ấy, mình còn muốn thay đổi hay không.

Còn Trần Duy Thành (28 tuổi, P.Hải An, TP Hải Phòng) lại có những trải nghiệm khác sau khi lập gia đình. Trước khi kết hôn, Thành nghĩ ổn định khá đơn giản: hai vợ chồng cùng đi làm, chăm lo cho gia đình, cuộc sống ngày càng tốt hơn. Khi có con, anh mới nhận ra những kế hoạch cần được điều chỉnh.

Thời điểm dịch Covid-19, hai vợ chồng sống cùng bố mẹ nên giảm được tiền thuê nhà. Vợ ở nhà chăm con, còn Thành đi làm và lo cho gia đình. Khi ấy, anh cảm thấy cuộc sống "vừa đủ". Nhưng khi con bắt đầu đi học, những khoản chi mới xuất hiện. "Lúc đấy "ổn định" lại ở một cái ngưỡng cao hơn để với tới", Thành kể.

Trong khi đó, Ph.M.Th (33 tuổi, thư ký giám đốc một khách sạn lớn ở P.Bến Thành, TP.HCM) đã có công việc, thu nhập tốt và cuộc sống độc lập. Tuy nhiên, cô vẫn thường được gia đình nhắc chuyện kết hôn.

Mỗi lần về nhà, Th. nghe mẹ nói con gái đến tuổi này mà chưa lập gia đình thì chưa thể gọi là ổn định. Th. khẳng định cô không phải không muốn kết hôn, chỉ là duyên chưa tới. Cô không muốn vì đã bước qua tuổi 30 mà vội vàng lựa chọn người bạn đời chỉ để đáp ứng một tiêu chuẩn được xem là bình thường.

Với Th. kết hôn là quyết định cần xuất phát từ mong muốn của bản thân, không phải một dấu mốc phải hoàn thành đúng tuổi.

Điều gì khiến người trẻ thay đổi cách nhìn về ổn định ?

Theo tiến sĩ xã hội học Phạm Thị Thúy, giảng viên Học viện Chính trị khu vực II (TP.HCM), môi trường sống và làm việc hiện nay có nhiều biến động. AI, tái cấu trúc doanh nghiệp và thay đổi thị trường khiến người lao động phải thích nghi liên tục. "Định nghĩa "ổn định" bây giờ không còn phù hợp nữa và người trẻ hiện nay rất khó ổn định", bà nói.

Trong bối cảnh đó, người trẻ không chỉ cần tìm việc làm mà còn phải tính toán khả năng duy trì thu nhập, tích lũy và chăm lo cho gia đình. Mua nhà, kết hôn hay nuôi con vì thế đòi hỏi sự chuẩn bị dài hạn.

Bên cạnh điều kiện kinh tế, tiêu chuẩn sống cũng có ảnh hưởng đến cách mỗi người nhìn nhận sự đủ đầy. Theo tiến sĩ Thúy, thu nhập có thể tăng nhưng chi phí và nhu cầu cũng tăng theo. Mạng xã hội khiến người trẻ tiếp xúc với nhiều hình ảnh về nhà đẹp, du lịch và điều kiện học tập tốt cho con cái.

Những mong muốn ấy không sai, nhưng khi trở thành thước đo chung, chúng có thể khiến một người khó hài lòng với những gì mình đang có.

Ở góc nhìn tâm lý, thạc sĩ tâm lý học Lê Thị Thanh Hà, giảng viên Trường ĐH Sư phạm Hà Nội 2, cho rằng áp lực còn đến từ việc người trẻ cảm thấy mình phải đạt các dấu mốc đúng độ tuổi. Một người 30 tuổi chưa có nhà có thể thấy mình chậm hơn bạn bè. Người 33 tuổi chưa kết hôn có thể thường xuyên được hỏi "bao giờ lấy chồng?".

"Không chỉ phải thành công, người trẻ còn cảm thấy phải thành công đúng thời điểm", bà Hà phân tích. Theo bà, việc so sánh với bạn bè, đồng nghiệp và những hình ảnh trên mạng xã hội có thể khiến người trẻ đánh giá cuộc sống của mình dựa trên những tiêu chuẩn không nhất thiết phù hợp với hoàn cảnh cá nhân.

Với tiến sĩ Phạm Thị Thúy, ổn định không nhất thiết phải là một cột mốc giống nhau với tất cả mọi người. Mỗi người có thể lựa chọn cách sống phù hợp với hoàn cảnh và mong muốn của mình. "Tôi không bao giờ cho rằng sống theo tiêu chuẩn của người khác là một thành tựu", bà nói.

Có người xem kết hôn, sinh con, mua nhà là những dấu mốc quan trọng; người khác lựa chọn thuê nhà, sống độc lập hoặc dành thời gian cho công việc và sở thích. Những lựa chọn ấy phản ánh nhu cầu khác nhau, không nhất thiết đối lập nhau.

"Bình thường với người này nhưng không bình thường với người khác. Thành công của người này nhưng không phải thành công của người khác", bà Thúy nhận xét.