Những 'mạch máu' liên vùng, sức bật mới của Đà Nẵng

"Hệ tuần hoàn" mới của Đà Nẵng

Trong bối cảnh cạnh tranh vùng ngày càng gay gắt, Đà Nẵng - "trái tim" của miền Trung - không chỉ dựa vào lợi thế địa lý tự nhiên. Một "hệ tuần hoàn" hạ tầng mới đang được hình thành, với các đại công trình trải dài từ đường bộ, cảng biển đến hàng không và đường sắt tốc độ cao, mở ra tham vọng biến Đà Nẵng thành trung tâm logistics - dịch vụ - công nghệ của khu vực Đông Nam Á.

ẢNH: ĐỨC NHẬT

Nhìn từ trên cao, có thể thấy rõ những "mạch máu" ấy đang dần nối liền Đà Nẵng với toàn bộ hành lang kinh tế miền Trung. Cao tốc Bắc - Nam phía đông, dự án mở rộng sân bay quốc tế Đà Nẵng hay tương lai là tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, tuyến đường sắt đô thị Đà Nẵng và các bến container, cảng biển đang tạo nên một mạng lưới giao thông đa phương thức chưa từng có.

Trong đó, đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam được xem là xương sống chiến lược, dài hơn 116 km, đi qua 24 xã, phường của Đà Nẵng kỳ vọng rút ngắn đáng kể thời gian vận chuyển hàng hóa và hành khách, tạo động lực phát triển các khu công nghiệp, trung tâm logistics và chuỗi đô thị ven biển miền Trung. Đoạn cao tốc La Sơn - Hòa Liên đang được mở rộng lên 4 làn xe được xem là nút thắt quan trọng nhằm tăng năng lực kết nối vùng, mở rộng không gian phát triển về phía tây bắc thành phố.

Nếu cao tốc là "động mạch" đường bộ thì cảng Liên Chiểu kỳ vọng trở thành "trái tim" logistics mới của Đà Nẵng. Tương lai của Đà Nẵng cũng gắn liền với hệ thống giao thông công cộng hiện đại. Tuyến đường sắt đô thị Đà Nẵng có chiều dài hơn 103 km kết nối từ sân bay quốc tế Đà Nẵng đến Chu Lai, được đề xuất đầu tư bởi THACO với tổng vốn khoảng 265.972 tỉ đồng, dự kiến khởi công năm 2027 và đưa tuyến metro đầu tiên vào vận hành từ năm 2032. Nếu được triển khai đúng lộ trình, đây sẽ là bước ngoặt lớn trong quá trình đô thị hóa và liên kết vùng của miền Trung. Trong khi đó, sân bay quốc tế Đà Nẵng tiếp tục giữ vai trò "cửa ngõ bầu trời" của miền Trung, là một trong 3 sân bay quốc tế lớn nhất Việt Nam.

Chuyển động ở các vùng trọng điểm

Ở phía bắc, tỉnh Quảng Trị mới đang sở hữu hệ thống hạ tầng quy mô lớn và đồng bộ bậc nhất khu vực Bắc Trung bộ, tạo nên "mạch máu" phát triển mới cho toàn vùng. Trên không gian liên kết từ Quảng Bình đến Quảng Trị trước đây, hàng loạt đại công trình chiến lược đang được đầu tư như cao tốc Bắc - Nam phía đông, mạng lưới quốc lộ, đường ven biển và các cửa khẩu quốc tế kết nối sang Lào, Thái Lan.

ẢNH: THANH LỘC

Theo đánh giá của Chính phủ và các bộ, ngành, những dự án hạ tầng trọng điểm với tổng vốn đầu tư hàng chục nghìn tỉ đồng đang tạo nền tảng để tỉnh Quảng Trị mới hình thành cực tăng trưởng mới của miền Trung; liên kết giữa Bắc Trung bộ với Lào, Thái Lan và các trung tâm kinh tế lớn trong nước. Quả thật, tuyến cao tốc Bắc - Nam đi qua địa bàn tỉnh Quảng Trị mới với tổng chiều dài hàng trăm km đang giúp rút ngắn thời gian kết nối liên vùng, mở rộng không gian đô thị và công nghiệp ven tuyến. Dự án cảng hàng không Quảng Trị (đầu tư hơn 5.800 tỉ đồng) cùng hệ thống sân bay Đồng Hới cũng tạo nên mạng lưới giao thông đa phương thức, gồm đường bộ, hàng không và đường biển.

Những ngày này, trên công trường dự án đường ven biển Dung Quất - Sa Huỳnh (Quảng Ngãi), hàng loạt máy móc, thiết bị được huy động để tăng tốc tiến độ, với mục tiêu hoàn thành toàn tuyến trong năm 2026. Khi hoàn thiện, dự án có tổng vốn đầu tư khoảng 5.600 tỉ đồng này không chỉ tạo trục giao thông liên hoàn Bắc - Nam mà còn mở ra dư địa lớn để phát triển đô thị, du lịch, dịch vụ, công nghiệp ven biển Quảng Ngãi.

Nhiều dự án hạ tầng trọng điểm khác cũng đang được đẩy nhanh tiến độ như đường Hoàng Sa - Dốc Sỏi (khoảng 3.500 tỉ đồng), cầu Thạch Bích - Tịnh Phong (khoảng 700 tỉ đồng), giúp giải bài toán kết nối giữa Khu kinh tế Dung Quất với các khu công nghiệp VSIP Quảng Ngãi 1 và 2.

Hướng tầm nhìn về phía tây, Quảng Ngãi xem tuyến Quốc lộ 24 là hành lang vận tải mới, tạo điều kiện để hàng hóa từ miền Trung có thể lưu thông sang Lào, Campuchia và ngược lại. Đáng chú ý, dự án cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum cũng đang được nghiên cứu, tìm phương án khả thi. Nếu tuyến cao tốc này được hình thành, thời gian di chuyển từ Quảng Ngãi lên bắc Tây nguyên sẽ rút ngắn đáng kể, tạo cú hích lớn cho giao thương liên vùng.

"Xây" chắc các trụ cột

Nếu Gia Lai đang xây dựng kịch bản tăng trưởng theo 3 trục (kinh tế biển ở phía đông, kinh tế cao nguyên ở phía tây, kinh tế biên giới) thì Khánh Hòa xác định có đến 4 trụ cột phát triển (công nghiệp, năng lượng, du lịch - dịch vụ, đô thị - xây dựng), và tất cả đều xác lập tầm nhìn: Hạ tầng giao thông là khâu đột phá.

Ảnh: P.A

Ngoài 7 tuyến đường sắt đô thị tổng vốn dự kiến 9,6 tỉ USD mà Gia Lai đang phối hợp với Bộ Xây dựng nghiên cứu quy hoạch, địa phương cũng kiến nghị bổ sung tuyến cao tốc Pleiku - Lệ Thanh vào quy hoạch mạng lưới đường bộ cao tốc quốc gia, đề xuất Trung ương bố trí vốn triển khai cao tốc Quy Nhơn - Pleiku trong năm 2026 nhằm tăng kết nối giữa Tây nguyên với vùng duyên hải. Sân bay Phù Cát đang nâng cấp thành sân bay quốc tế, sân bay Pleiku nâng công suất lên 4 triệu hành khách mỗi năm. Trong khi đó, hạ tầng cảng biển và logistics bắt đầu hình thành những mắt xích quan trọng, trong đó có cảng Phù Mỹ.

Theo ông Nguyễn Tuấn Thanh, Phó chủ tịch thường trực UBND tỉnh Gia Lai, sau sáp nhập, Gia Lai hội tụ đầy đủ đặc trưng của một "Việt Nam thu nhỏ" với rừng, biển, miền núi, đồng bằng và quỹ đất lớn ở khu vực Tây nguyên, lại có lợi thế với hệ thống cảng biển nước sâu, 2 sân bay...

"Cơ thể" Khánh Hòa cũng trở nên vạm vỡ, sau khi 3 đoạn cao tốc qua địa bàn tỉnh gồm Vân Phong - Nha Trang, Nha Trang - Cam Lâm và Cam Lâm - Vĩnh Hảo hoàn thành, nối thông toàn tuyến. Cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột thì phấn đấu thông xe kỹ thuật cuối năm 2026, sớm mở ra hành lang kết nối trực tiếp giữa cảng biển Khánh Hòa với vùng nguyên liệu nông sản Tây nguyên. Thời gian di chuyển từ Nha Trang lên Đà Lạt sẽ còn khoảng 2 giờ, khi cao tốc Nha Trang - Đà Lạt thành hình... Cùng với các sân bay đang hiện hữu hoặc vừa đề xuất nghiên cứu quy hoạch, Khánh Hòa đang có trong tay "thiên thời, địa lợi".