Tiến sĩ danh dự, giáo sư danh dự không thay thế cho học vị, học hàm

Điều kiện phong tiến sĩ danh dự và giáo sư danh dự 

Theo đó, tiến sĩ danh dự là danh hiệu dành cho nhà giáo, nhà khoa học; nhà hoạt động chính trị xã hội.

Đối với nhà giáo, nhà khoa học, điều kiện để được phong tặng như sau: Là người Việt Nam định cư ở nước ngoài hoặc người nước ngoài có nhiều thành tích đóng góp cho sự nghiệp giáo dục và khoa học của Việt Nam, được một cơ sở giáo dục ĐH đào tạo trình độ tiến sĩ của Việt Nam căn cứ vào mức độ đóng góp với lĩnh vực đào tạo, nghiên cứu thế mạnh hoặc định hướng phát triển của cơ sở giáo dục ĐH và tiêu chí của cơ sở giáo dục ĐH để phong tặng.

ẢNH: MỸ QUYÊN

Điều kiện đối với các nhà hoạt động chính trị, xã hội: là người Việt Nam định cư ở nước ngoài hoặc người nước ngoài có nhiều thành tích đóng góp cho sự nghiệp giáo dục và khoa học của Việt Nam, có uy tín quốc tế, có nhiều thành tích, công lao đóng góp cho tình hữu nghị, cho sự phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam và được một cơ sở giáo dục ĐH đào tạo trình độ tiến sĩ của Việt Nam căn cứ vào mức độ đóng góp với lĩnh vực đào tạo, nghiên cứu thế mạnh hoặc định hướng phát triển của cơ sở giáo dục ĐH và theo tiêu chí của cơ sở giáo dục đại học để phong tặng.

Nghị định nhấn mạnh danh hiệu tiến sĩ danh dự không phong tặng đối với cá nhân đang bị truy cứu trách nhiệm pháp lý, đang có tranh chấp, khiếu nại nghiêm trọng liên quan đến đạo đức, uy tín khoa học.

Đặc biệt, danh hiệu này không được sử dụng thay thế học vị, học hàm trong giao dịch hành chính, học thuật, pháp lý. Cụ thể, cơ sở giáo dục ĐH đào tạo trình độ tiến sĩ thiết kế, in phôi, cấp phát và quản lý bằng tiến sĩ danh dự. Bằng tiến sĩ danh dự phải ghi rõ danh hiệu “tiến sĩ danh dự”, không ghi “học vị tiến sĩ” và không ghi ngành đào tạo.

Trong khi đó, giáo sư danh dự là danh hiệu dành cho nhà giáo, nhà khoa học và nhà hoạt động chính trị, xã hội đã có bằng tiến sĩ. Điều kiện phong tặng tương tự như tiến sĩ danh dự.

Quyết định phong tặng danh hiệu giáo sư danh dự phải ghi rõ danh hiệu “Giáo sư danh dự”. Đồng thời danh hiệu này cũng không được sử dụng thay thế học vị, học hàm trong giao dịch hành chính, học thuật, pháp lý. Không phong tặng đối với cá nhân đang bị truy cứu trách nhiệm pháp lý, đang có tranh chấp, khiếu nại nghiêm trọng liên quan đến đạo đức, uy tín khoa học.

Ai được quyền phong danh hiệu tiến sĩ danh dự, giáo sư danh dự ?

Được biết danh hiệu tiến sĩ danh dự được quy định lần đầu tiên tại luật Giáo dục 1998 tại mục Khen thưởng và xử lý vi phạm. Theo đó, danh hiệu này dành cho nhà hoạt động chính trị, xã hội có uy tín quốc tế; nhà giáo, nhà khoa học là người Việt Nam định cư ở nước ngoài, người nước ngoài có đóng góp nhiều cho sự nghiệp giáo dục và khoa học của Việt Nam được trường ĐH tặng danh hiệu tiến sĩ danh dự theo quy định của Chính phủ.

Nghị định hướng dẫn luật này quy định các cơ sở giáo dục ĐH và sau ĐH được giao nhiệm vụ đào tạo trình độ tiến sĩ có quyền phong tặng danh hiệu tiến sĩ danh dự. Việc phong tặng được thực hiện sau khi có sự đồng ý bằng văn bản của Bộ GD-ĐT. Đối với các nhà hoạt động chính trị, xã hội có uy tín quốc tế là người nước ngoài, việc phong tặng phải được Thủ tướng Chính phủ cho phép.

Luật Giáo dục 2005 cũng giữ nguyên nội dung này của luật Giáo dục 1998. Tuy nhiên, nghị định hướng dẫn phong tặng danh hiệu tiến sĩ danh dự có một chút thay đổi khi việc phong tặng không cần Bộ GD-ĐT đồng ý bằng văn bản. 

Đồng thời bổ sung quy định bằng tiến sĩ danh dự phải theo mẫu bằng tiến sĩ; trong đó thay vì ghi "học vị tiến sĩ" thì ghi là "danh hiệu tiến sĩ danh dự" của trường. Trình tự, thủ tục phong tặng danh hiệu tiến sĩ danh dự sẽ do Bộ trưởng Bộ GD-ĐT hướng dẫn.

Về danh hiệu giáo sư danh dự, tại Điều lệ trường ĐH năm 2014, điều 13 nêu một trong những chức năng, nhiệm vụ của Hội đồng khoa học của một trường ĐH là tư vấn cho hiệu trưởng về việc "trao tặng danh hiệu giáo sư danh dự, tiến sĩ danh dự của nhà trường cho các cá nhân". Tuy nhiên không có quy định cụ thể thêm. Chỉ đến khi luật Giáo dục 2019 và nghị định hướng dẫn luật này được ban hành, việc phong tặng danh hiệu giáo sư danh dự mới chính thức có quy định.