Một chút bận lòng với những phận người yếu thế

Tôi từng biết đến tiến sĩ Bùi Sỹ Lợi qua những phiên chất vấn Quốc hội, nơi ông thường truy đến cùng vấn đề. Vì thế, trước lần đầu gặp ông ngoài đời, tôi hình dung đó là một người nghiêm nghị, cứng rắn. Nhưng cảm giác ấy nhanh chóng tan đi khi tôi ngồi trước một người đàn ông nói chuyện chậm rãi, ấm áp, thi thoảng nở nụ cười hiền hậu. Điều khiến tôi nhớ nhất sau buổi gặp không phải chức vụ hay những thành tựu ông từng đạt được, mà là cách ông kể về những con người bình thường. Với ông, dường như mỗi hoàn cảnh khó khăn đều là một nỗi niềm cần được lắng nghe, mỗi lời kêu cứu đều là điều không thể dễ dàng bỏ qua.

Ông sinh ra trong một gia đình có sáu anh chị em ở vùng quê nghèo xứ Thanh. Năm 1969, người anh cả hy sinh trong chiến tranh, để lại mất mát lớn cho gia đình. Nỗi đau ấy có lẽ cũng góp phần hình thành trong ông sự đồng cảm với những gia đình có công với cách mạng và những phận đời chịu nhiều thiệt thòi.

Dù đã nghỉ hưu, ông Bùi Sỹ Lợi vẫn miệt mài với các hoạt động thiện nguyện, tiếp tục theo dõi những vấn đề an sinh xã hội và tìm cách giúp đỡ những người cần được sẻ chia.

ẢNH: TGCC

Những nỗi niềm không thể ngoảnh mặt

Trong những năm làm đại biểu Quốc hội, có một câu chuyện ông vẫn nhắc lại với nhiều xúc động: hành trình tìm lại tên cho một liệt sĩ. Gia đình liệt sĩ Lê Đức Chế nhiều năm gõ cửa các cơ quan chức năng chỉ vì một sai sót về tên trong hồ sơ lưu trữ. Một chi tiết tưởng chừng nhỏ lại khiến người thân day dứt suốt thời gian dài, bởi người đã hy sinh vì độc lập, tự do của đất nước vẫn chưa được ghi nhận đúng danh phận.

Tại phiên chất vấn ngày 19.11.2013, ông Bùi Sỹ Lợi nêu trường hợp này trước nghị trường, cho rằng sai lệch hồ sơ không thể là lý do để một người đã ngã xuống chưa được ghi nhận đúng.

Sau quá trình kiến nghị, danh hiệu liệt sĩ của ông Lê Đức Chế cuối cùng được công nhận. Ngày bằng Tổ quốc ghi công được trao về gia đình, bà Lê Thị Bích, chị gái liệt sĩ, khi ấy đã 90 tuổi, không cầm được nước mắt.

Kể lại câu chuyện, ông Lợi không nói về công lao của mình, mà xem đó là trách nhiệm của người đại biểu khi đã nhận sự gửi gắm của nhân dân. Với ông, có những việc tưởng chừng nhỏ nhưng lại mang ý nghĩa lớn đối với một gia đình: giúp người đã khuất được ghi nhận đúng, giúp người ở lại khép lại nỗi day dứt kéo dài nhiều năm.

Một lần khác, trong chuyến tiếp xúc cử tri tại xã Mường Lý, Thanh Hóa, ông nghe 19 cô giáo mầm non hợp đồng chia sẻ rằng mỗi tháng họ chỉ nhận được 100.000 đồng hỗ trợ. Với khoản tiền ít ỏi ấy, các cô vẫn đều đặn vượt núi, băng rừng đến những điểm trường xa xôi, chăm sóc và dạy dỗ trẻ nhỏ.

Câu chuyện khiến ông trăn trở. Sau buổi làm việc, ông quyết định trích tiền cá nhân hỗ trợ mỗi cô 100.000 đồng mỗi tháng trong một năm, như một cách san sẻ phần nào khó khăn. Nhưng sự giúp đỡ ấy không dừng ở khoản tiền riêng. Ông tiếp tục kiến nghị để các cô có chính sách hỗ trợ ổn định hơn. Sau đó, chính sách về tiền lương và bảo hiểm dành cho giáo viên mầm non hợp đồng được ban hành.

Với ông Lợi, sự sẻ chia trước mắt có thể giúp một người vượt qua khó khăn trong một thời điểm, nhưng điều cần hơn vẫn là những chính sách đủ sức bảo đảm cuộc sống lâu dài cho người lao động.

ẢNH: TGCC

Trao một sinh kế, mở thêm cơ hội

Không chỉ quan tâm đến những hoàn cảnh cần được hỗ trợ trước mắt, ông Bùi Sỹ Lợi còn tìm cách giúp người nghèo có phương tiện để tự cải thiện cuộc sống. Từ thực tế nhiều hộ nông dân chỉ trông vào những sào ruộng với thu nhập ít ỏi, ông khởi xướng mô hình “ngân hàng bò”.

Theo mô hình này, mỗi hộ nghèo được trao một con bò cái để phát triển sinh kế. Khi bò sinh bê lứa đầu tiên, bê con được chuyển tiếp cho một gia đình khó khăn khác. Từ lứa thứ hai, gia đình nhận bò có thể chủ động quyết định việc chăn nuôi. Nhờ cách làm ấy, một con bò không chỉ tạo thêm nguồn thu cho một hộ mà còn mở ra cơ hội cho những gia đình khác.

Đến cuối năm 2016, ông đã vận động, trao 99 con bò giống cho các hộ khó khăn tại Thanh Hóa; từ đàn bò ấy, 27 bê con được sinh ra. Để có kinh phí thực hiện, ông nhận thêm các đề tài nghiên cứu khoa học ngoài giờ, đồng thời vận động bạn bè cùng góp sức.

ẢNH: TGCC

Với những gia đình nghèo, con bò không đơn thuần là tài sản. Đó còn là vốn liếng để bắt đầu một hướng làm ăn, là cơ hội để từng bước giảm bớt sự phụ thuộc vào hỗ trợ bên ngoài. Điều đáng quý ở mô hình này là sự sẻ chia được tiếp nối: một gia đình nhận được sinh kế hôm nay có thể góp phần trao cơ hội cho gia đình khác ngày mai.

Ông cũng tham gia chương trình “Ngày chủ nhật yêu thương”, cùng bạn bè đến các trung tâm bảo trợ xã hội, tổ chức những hoạt động hỗ trợ như trao suất ăn, khám bệnh miễn phí và tặng nhu yếu phẩm. Những chuyến đi giúp ông hiểu thêm hoàn cảnh sống, nhu cầu và những khó khăn cụ thể của người yếu thế, từ đó có thêm góc nhìn thực tế khi quan tâm, đóng góp ý kiến về các chính sách an sinh xã hội.

Khi lòng tốt được truyền đi

Trong những câu chuyện ông Bùi Sỹ Lợi từng kể, tôi nhớ nhất hai phận người khuyết tật đã nhận được sự giúp đỡ để theo đuổi ước mơ của mình.

Lê Hữu Tuấn, chàng trai khuyết tật với đôi chân không thể đi lại, từng trở thành thủ khoa Trường ĐH Hồng Đức. Khi nhà trường còn băn khoăn về việc tiếp nhận một sinh viên khuyết tật nặng, ông Lợi, lúc ấy là Giám đốc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội Thanh Hóa, đã viết thư động viên nhà trường nhận Tuấn, đồng thời hứa tạo điều kiện việc làm cho cậu sau khi tốt nghiệp.

Tốt nghiệp đại học, Tuấn được mời về sở làm việc nhưng quyết định trở về quê mở lớp dạy học cho trẻ em nghèo. Cậu mong các em có cơ hội học tập, đi xa hơn khỏi lũy tre làng như chính mình.

Trong số học trò của thầy Tuấn có Lê Thị Thắm, cô gái sinh ra không có hai tay nhưng kiên trì học tập bằng đôi chân và nuôi ước mơ trở thành giáo viên tiếng Anh. Biết hoàn cảnh của Thắm khi cô vừa vào đại học, ông Lợi, lúc ấy là đại biểu Quốc hội, viết thư động viên và hứa trích một phần tiền lương hỗ trợ cô 2 triệu đồng mỗi tháng cho đến khi tốt nghiệp.

Lời hứa ấy được ông thực hiện suốt bốn năm. Ngày Thắm trở thành giáo viên, ông Lợi vui mừng trước thành quả của cô gái trẻ mà mình từng đồng hành. Với ông, giúp một người có cơ hội vươn lên cũng là cách để những điều tốt đẹp tiếp tục được trao đi.

Sau 20 năm với 4 nhiệm kỳ làm đại biểu Quốc hội, ông Bùi Sỹ Lợi trở về cuộc sống đời thường nhưng vẫn miệt mài với các hoạt động thiện nguyện, tiếp tục dõi theo những vấn đề an sinh xã hội. Trong căn nhà ở quê, thỉnh thoảng vẫn có người từ xa tìm đến thăm, nắm tay ông và nói lời cảm ơn vì sự giúp đỡ từ nhiều năm trước.

Rời buổi trò chuyện với ông, tôi nghĩ về sức lan tỏa của những việc làm tử tế. Một lời kiến nghị đến cùng, một khoản tiền trao đúng lúc hay một cơ hội học tập có thể làm thay đổi cuộc đời một người. Điều đáng quý ở ông Bùi Sỹ Lợi không chỉ là sự sẻ chia, mà còn là cách ông tìm giải pháp để người được giúp đỡ có thể tự đứng vững và tiếp tục trao cơ hội cho người khác.