Trả cho đời một sắc xanh

Dọc tuyến đường Cửa Đại (Hội An) dẫn ra biển, người đi đường dễ bắt gặp những tấm biển mang thông điệp bảo vệ môi trường: “Vì môi trường xanh. Chúng ta cùng chung tay giữ gìn môi trường xanh - sạch - đẹp. For a green environment, we join hands to preserve the environment” hay “Để chúng ta và con cháu được tận hưởng cuộc sống thiên nhiên trong lành. So that we and our children can enjoy a fresh natural life. Lời kêu gọi - Nguyễn Thương”.

Sự tò mò về người dựng những tấm biển ấy thôi thúc chúng tôi tìm đến đường Phù Đổng Thiên Vương, nơi có căn nhà cấp bốn của ông Nguyễn Thương, cựu chiến binh đã dành 10 năm nhặt rác, góp phần giữ gìn môi trường ở Hội An.

ẢNH: TGCC

Căn nhà nhỏ gây chú ý với những tấm biển xanh treo trước cổng. Bên hông cửa là chiếc xe đẩy nhặt rác đã cũ.

Vợ ông Thương, bà Lê Thị Bảy, cho biết thời gian gần đây bệnh cũ của ông tái phát, có lúc đau đến mức gần như nằm liệt giường, đi lại rất khó khăn. May mắn là khi chúng tôi đến, sức khỏe ông đã có phần tốt hơn. Ông gượng dậy, chậm rãi bước từng bước rồi tìm bộ quần áo màu xanh đã cũ - bộ đồ quen thuộc ông thường mặc trong những lần rong ruổi nhặt rác ở Cửa Đại, An Bàng.

Khoác lên mình màu áo ấy, người đàn ông gầy gò như lấy lại vẻ tự tin quen thuộc.

Vượt lên nghịch cảnh

Ông Thương sinh năm 1960 tại Cửa Đại. Tháng 10.1978, ông lên đường nhập ngũ, thuộc Tiểu đoàn 70, Lữ đoàn 173, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Nam cũ, đóng quân tại đảo Cù Lao Chàm. Năm 1982, ông xuất ngũ trở về quê. Đến năm 1995, ông gia nhập Hội Cựu chiến binh phường.

Năm 2016, biến cố xảy đến. Khi đang làm phụ bếp tại khách sạn Sunrise, ông bất ngờ mệt mỏi rồi sốt cao. Nghĩ chỉ là cảm mạo thông thường, ông uống thuốc và tiếp tục đi làm. Nhưng bệnh không thuyên giảm, hai tai bắt đầu ù, đầu óc quay cuồng, chân tay tê liệt. Ông được xác định bị tai biến.

Từ đó, bệnh viện trở thành nơi ông gắn bó trong gần nửa năm. Khi gia đình đưa ông về nhà chăm sóc, niềm hy vọng gần như cạn kiệt.

Trong những ngày ấy, câu nói của bác sĩ khiến ông nhớ mãi: “Nếu nằm một chỗ, chân tay sẽ bị liệt hoàn toàn”.

ẢNH: TGCC

Không muốn đầu hàng bệnh tật, ông bắt đầu tập luyện. Từ tập đứng, tập đi đến tập cầm nắm những vật nhỏ, ông kiên trì từng ngày. Sức khỏe dần hồi phục, đôi chân có thể bước đi, đôi tay bắt đầu cầm nắm trở lại.

Khi sức khỏe khá lên, ông bắt đầu nghĩ đến việc nhặt rác. Nhìn những con đường còn nhiều rác thải, ông tự hỏi: “Tại sao mình không nhặt rác, vừa đi nhiều có sức khỏe, vừa bảo vệ môi trường?”.

Ý nghĩ ấy trở thành lựa chọn gắn bó với ông suốt 10 năm qua.

Những ngày đầu, ông không dám nói với người thân vì sợ mọi người lo lắng, ngăn cản. Khi trời còn chưa sáng, ông lặng lẽ ra khỏi nhà, xách bao đi dọc các con đường, nhặt từng túi ni lông, vỏ chai...

Rồi chuyện ông đi nhặt rác lan ra khắp xóm. Có người nghi ngờ di chứng của trận bệnh khiến ông không còn bình thường. Lời ra tiếng vào đến tai gia đình. Vợ và ba người con gái nhiều lần khuyên ông dừng lại vì lo sức khỏe.

Nhưng ông vẫn muốn tiếp tục. Ông tự nhủ còn sức thì còn cống hiến, rồi thuyết phục gia đình để được làm điều mình đã chọn.

Nhớ lại những ngày đầu, bà Bảy ngồi bên cạnh, kể rằng nhìn chồng vừa trải qua bệnh tật nhưng sáng sớm đã xách bao đi nhặt rác, bà và các con rất xót xa. Tuy nhiên, thấy ông kiên trì, sức khỏe dần tốt lên nhờ vận động và nhận ra đó là việc ông thực sự muốn làm, gia đình từ phản đối chuyển sang thấu hiểu, ủng hộ.

Giữ trọn chữ "nghĩa" với quê hương

Có sự đồng hành của gia đình, sự động viên của chính quyền địa phương và Hội Cựu chiến binh, ông Thương càng yên tâm với công việc mình chọn.

Từ khi bắt đầu nhặt rác, sinh hoạt của ông cũng thay đổi. Ông thường đi ngủ lúc 19 giờ và thức dậy lúc 2 giờ sáng để bắt đầu chuyến đi. Từ nhà, ông đạp xe đến khu vực khách sạn Victoria rồi xuống tận kè biển, nhặt những túi rác người dân bỏ lại từ chiều hôm trước, để sáng ra con đường sạch sẽ hơn.

Khoảng 4 giờ sáng, ông trở về nhà phụ nấu nước, quét vườn, lau bàn ghế cho con gái bán cà phê. Đến tối, ông lại tiếp tục đẩy chiếc xe tự chế đi nhặt rác.

Trước đây, ông đi khoảng 4 ngày mỗi tuần. Sau này, thấy môi trường sạch hơn, ông đi từ thứ hai đến thứ bảy. Chủ nhật là ngày nghỉ, nhưng nếu thấy khỏe, ông vẫn đi để gửi thông điệp bảo vệ môi trường đến mọi người.

ẢNH: TGCC

Tiền bán vỏ chai, vỏ lon thu gom được, ông dành dụm để làm chiếc xe đạp và chiếc xe đẩy phục vụ việc nhặt rác.

Biết hoàn cảnh gia đình ông còn khó khăn, chính quyền địa phương từng đề nghị hỗ trợ kinh phí, trợ cấp hằng tháng cho công việc này. Ông từ chối, cho biết mình làm việc xuất phát từ cái tâm và mong muốn rèn luyện sức khỏe. Còn sức lực nào, ông muốn dành sức lực ấy để cống hiến cho quê hương, không muốn trở thành gánh nặng hay nhận sự ưu ái về tiền bạc từ Nhà nước.

Sự kiên trì của ông qua năm tháng dần tạo nên thay đổi quanh mình. Từ tò mò, thậm chí có lúc mỉa mai, người dân và các tiểu thương dọc tuyến đường ra biển Cửa Đại bắt đầu thay đổi cách ứng xử với rác.

Họ không còn tiện tay vứt rác ra đường. Nhiều người chủ động gom chai nhựa, vỏ lon để riêng cho ông. Khi thấy ông đi qua, thay vì xì xào, họ mỉm cười chào hỏi; có người còn nhắc nhở con cháu cùng giữ gìn vệ sinh chung.

“Hai chiếc xe này sẽ cùng tôi đi hết khoảng đời còn lại. Khi nào còn sức khỏe thì tôi vẫn còn đi nhặt rác”, ông Thương nói, mắt nhìn về phía chiếc xe đẩy đang đứng trong sân.

Sau 10 năm, những chuyến đi của người cựu chiến binh ấy vẫn tiếp tục. Không ồn ào, ông chọn cách góp sức cho quê hương bằng một công việc giản dị: nhặt lại những thứ người khác bỏ đi và trả cho phố phường một khoảng sạch hơn.