Mượn sách giáo khoa miễn phí, có phải đền nếu làm mất hay hư hỏng?

Nghị định số 271/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định về miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông và miễn học phí, giáo trình môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh tại cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp đã được ban hành ngày 3.7.2026. Từ năm học 2029-2030, tất cả học sinh phổ thông toàn quốc được mượn sách giáo khoa miễn phí.

Nhiều địa phương có khả năng cân đối ngân sách hoặc xã hội hóa nên thực hiện chính sách này sớm hơn. Tới hôm nay (ngày 17.7.2026), đã có 7 địa phương trong cả nước miễn phí sách giáo khoa từ năm học 2026-2027. Đó là xã Hòa Vang (TP.Đà Nẵng); tỉnh Quảng Ninh; TP.HCM; tỉnh Cà Mau; phường Đồng Xoài (TP.Đồng Nai); phường Bù Đăng (TP.Đồng Nai); TP.Huế.

ĐỒ HỌA: THÚY HẰNG

Đáng chú ý, ở TP.HCM, theo thông báo ban đầu, từ năm học 2026-2027, thành phố sẽ miễn phí cho mượn sách giáo khoa đối với học sinh lớp 1, lớp 6 và lớp 10. Riêng học sinh có hoàn cảnh khó khăn và học sinh là người dân tộc thiểu số sẽ được cấp miễn phí sách giáo khoa.

Tuy nhiên, hôm nay (17.7.2026), tại buổi làm việc với Đoàn giám sát của Ủy ban Văn hóa-Xã hội của Quốc hội về việc thực hiện các nghị quyết của Đảng và Quốc hội trong lĩnh vực giáo dục, theo báo cáo của Sở GD-ĐT, TP.HCM dự kiến từ năm học 2026 - 2027 thực hiện miễn phí sách giáo khoa theo hình thức mượn - trả để tái sử dụng nhiều lần đối với tất cả học sinh phổ thông, người học có nhu cầu tại các cơ sở giáo dục thực hiện các chương trình giáo dục do Bộ GD-ĐT ban hành. Các chương trình bao gồm: Giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên cấp THCS cấp THPT và xóa mù chữ. Tổng kinh phí dự kiến 567 tỉ đồng.

ẢNH: ĐÀO NGỌC THẠCH

Mượn sách giáo khoa miễn phí, có phải đền nếu làm hư hỏng, mất mát sách không?

Điều 27 của Nghị định số 271/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định rõ về việc quản lý, sử dụng và xử lý tài sản hư hỏng, mất mát. Đây cũng là điều nhiều phụ huynh đang quan tâm.

Theo đó, cơ sở giáo dục, cơ sở đào tạo có trách nhiệm ban hành nội quy mượn, trả sách giáo khoa; chủ trì, phối hợp với gia đình, người giám hộ học sinh và học sinh trong việc bảo quản, giữ gìn sách giáo khoa.

Trường hợp học sinh, sinh viên làm mất hoặc hư hỏng sách giáo khoa, giáo trình do nguyên nhân chủ quan thì học sinh, sinh viên hoặc cha mẹ, người giám hộ của học sinh có trách nhiệm bồi hoàn cho cơ sở giáo dục, cơ sở đào tạo. Việc bồi hoàn theo 1 trong 2 hình thức: Bồi hoàn bằng hiện vật (sách giáo khoa) hoặc bồi hoàn bằng tiền mặt.

• Hình thức bồi hoàn ưu tiên bằng hiện vật là sách giáo khoa, giáo trình cùng loại, đúng danh mục và quy chuẩn kỹ thuật.
• Trường hợp bồi hoàn bằng tiền mặt, mức bồi hoàn được xác định dựa trên giá thực tế mua sắm tại thời điểm gần nhất và giá trị sử dụng còn lại của tài liệu.

Mức bồi hoàn bằng tiền mặt được xác định:

• Thu 80% giá trị thực tế mua sắm đối với sách giáo khoa, giáo trình có thời gian sử dụng dưới 1 năm hoặc mới đưa vào sử dụng lần đầu;
• Thu 50% giá trị thực tế mua sắm đối với sách giáo khoa, giáo trình có thời gian sử dụng từ 1 năm đến dưới 3 năm;
• Thu 20% giá trị thực tế mua sắm đối với sách giáo khoa, giáo trình có thời gian sử dụng từ 3 năm đến 5 năm;
• Không thu bồi hoàn đối với sách giáo khoa, giáo trình có thời gian sử dụng trên 5 năm.

Cơ sở giáo dục, cơ sở đào tạo có trách nhiệm theo dõi, lập biên bản xác định tình trạng tài sản và niêm yết công khai mức bồi hoàn tại đơn vị. Nguồn thu từ bồi hoàn được quản lý và sử dụng đúng mục đích để mua sắm bổ sung, sửa chữa sách giáo khoa, giáo trình theo quy định tại nghị định.

Nghị định cũng nêu rõ: "Trường hợp học sinh, sinh viên làm mất hoặc hư hỏng sách giáo khoa, giáo trình do nguyên nhân khách quan (như thiên tai, hỏa hoạn và các trường hợp bất khả kháng khác) không phải bồi hoàn chi phí".

INFOGRAPHIC: THÚY HẰNG