Người ngồi sau xe máy dùng ô che mưa có vi phạm luật giao thông?

Khi đang di chuyển bằng xe máy, không ít người gặp tình huống trời bất ngờ đổ mưa nhưng không mang theo áo mưa. Để tránh bị ướt, người ngồi phía sau thường lấy ô (dù) ra che, thậm chí che luôn cho cả người điều khiển xe. Tình huống này không khó bắt gặp trên đường phố, đặc biệt vào những ngày thời tiết thất thường.

Một số người cho rằng, chỉ người trực tiếp cầm lái mới bị cấm sử dụng ô, còn người ngồi phía sau không điều khiển phương tiện nên việc cầm ô che mưa sẽ không vi phạm quy định giao thông. Tuy nhiên, cách hiểu này chưa chính xác. Bởi theo quy định pháp luật hiện hành, hành vi sử dụng ô khi đang ngồi trên xe máy không chỉ tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn mà còn có thể khiến cả người cầm ô lẫn tài xế bị xử phạt.

Ngồi sau xe máy dùng ô che mưa là hành vi bị cấm

Theo quy định tại điểm b, khoản 4, điều 33 luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024, người được chở trên xe mô tô hai bánh, xe mô tô ba bánh và xe gắn máy khi tham gia giao thông không được sử dụng ô (dù). Bên cạnh đó, luật cũng quy định người điều khiển các loại phương tiện nói trên không được sử dụng ô khi lái xe.

ẢNH: AI

Như vậy, pháp luật không chỉ nghiêm cấm người trực tiếp điều khiển xe máy sử dụng ô mà còn áp dụng quy định tương tự đối với người ngồi phía sau. Đáng chú ý, quy định này không phân biệt mục đích sử dụng ô để che mưa hay che nắng. Điều đó đồng nghĩa, ngay cả khi người ngồi sau chỉ cầm ô che cho bản thân, không che khuất tầm nhìn của tài xế hoặc không trực tiếp tác động đến tay lái, hành vi này vẫn thuộc trường hợp bị cấm khi phương tiện đang tham gia giao thông.

Thực tế, việc sử dụng ô trên xe máy tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn, đặc biệt khi di chuyển trong điều kiện mưa lớn hoặc gió mạnh. Khi ô được bung ra, diện tích cản gió tăng lên đáng kể. Những cơn gió giật bất ngờ có thể khiến ô bị kéo lệch, làm người cầm ô mất thăng bằng, từ đó ảnh hưởng đến sự ổn định của phương tiện.

Ngoài ra, nếu ô có kích thước lớn hoặc được cầm không đúng vị trí, phần tán ô có thể che khuất tầm quan sát của người lái, cản trở việc quan sát phương tiện xung quanh. Trường hợp di chuyển trên đường đông đúc, ô còn có nguy cơ va quệt vào người hoặc phương tiện lưu thông bên cạnh. Đặc biệt, khi gặp tình huống bất ngờ cần phanh gấp hoặc chuyển hướng, người ngồi sau đang cầm ô có thể khó giữ thăng bằng và bám chắc vào xe, làm gia tăng nguy cơ xảy ra tai nạn.

Cả người lái và người ngồi sau đều có thể bị phạt

Không chỉ bị nghiêm cấm, hành vi sử dụng ô khi ngồi sau xe máy còn được quy định mức xử phạt cụ thể tại Nghị định 168/2024/NĐ-CP. Cụ thể, theo điểm d, khoản 2, điều 12 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, người được chở trên xe mô tô, xe gắn máy và các loại xe tương tự sử dụng ô sẽ bị phạt tiền từ 200.000 - 250.000 đồng.

Đáng chú ý, không chỉ người trực tiếp cầm ô, người điều khiển xe máy chở người sử dụng ô cũng có thể bị xử phạt. Theo đó, điểm d, khoản 1, điều 7 cùng nghị định nêu rõ, người điều khiển xe máy chở người ngồi trên xe sử dụng ô (dù) bị phạt tiền từ 200.000 - 400.000 đồng. Như vậy, trong tình huống một người điều khiển xe máy chở người ngồi phía sau bung ô che mưa, cả hai đều có thể bị xử phạt theo những hành vi vi phạm tương ứng. Tổng mức tiền phạt áp dụng đối với hai người có thể dao động từ 400.000 - 650.000 đồng.

ẢNH: AI

Điểm cần lưu ý là người lái không trực tiếp cầm ô vẫn có thể bị xử phạt. Bởi pháp luật đã quy định riêng hành vi điều khiển xe chở người ngồi trên xe sử dụng ô, thay vì chỉ xử lý người trực tiếp thực hiện việc che chắn. Trong khi đó, nếu chính người điều khiển xe máy sử dụng ô khi đang lái xe, mức xử phạt còn cao hơn. Cụ thể, theo điểm đ, khoản 4, điều 7 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, hành vi này bị phạt tiền từ 800.000 đồng đến 1 triệu đồng.

Có thể thấy, việc sử dụng ô khi di chuyển bằng xe máy dù xuất phát từ nhu cầu che mưa, che nắng thông thường vẫn có thể dẫn đến vi phạm quy định giao thông. Tuy nhiên, cũng cần phân biệt giữa hành vi sử dụng ô và việc chỉ mang theo ô đã gấp gọn trên xe. Quy định nêu trên xử phạt hành vi sử dụng ô khi tham gia giao thông, không phải việc mang theo ô nói chung.

Để bảo đảm an toàn và tránh bị xử phạt, người đi xe máy nên chủ động chuẩn bị áo mưa phù hợp, có kích thước vừa vặn, không quá rộng hoặc có phần tà dễ vướng vào bánh xe. Khi mặc áo mưa, cần bảo đảm không che khuất đèn chiếu sáng, đèn tín hiệu cũng như tầm quan sát của người điều khiển.

Trường hợp trời mưa quá lớn, gió giật mạnh hoặc tầm nhìn bị hạn chế, người điều khiển xe nên chủ động giảm tốc độ, giữ khoảng cách an toàn với phương tiện phía trước. Nếu điều kiện thời tiết không bảo đảm an toàn, tốt nhất nên tìm vị trí phù hợp để dừng xe, chờ thời tiết thuận lợi hơn trước khi tiếp tục hành trình.