Ô tô hết xăng hoặc hư hỏng phải dừng ở nơi cấm đỗ, có bị phạt?

Đang lưu thông trên đường, ô tô bất ngờ chết máy, nổ lốp hoặc gặp trục trặc khiến tài xế buộc phải đưa xe sát lề rồi chờ cứu hộ. Nếu vị trí này nằm trong phạm vi hiệu lực của biển "cấm đỗ xe", không ít người lo ngại vẫn có thể bị xử phạt dù việc để xe tại đó hoàn toàn ngoài ý muốn.

Xe hư hỏng buộc phải đỗ nơi cấm, pháp luật có quy định riêng

Một tình huống khác cũng khá phổ biến là xe cạn nhiên liệu giữa đường. Tuy nhiên, xét theo quy định pháp luật, xe gặp sự cố kỹ thuật và xe hết xăng chưa chắc được đánh giá giống nhau.

Trước hết, cần phân biệt đúng khái niệm "dừng xe" và "đỗ xe". Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ quy định dừng xe là trạng thái đứng yên tạm thời trong khoảng thời gian cần thiết để người lên, xuống xe, xếp dỡ hàng hóa, kiểm tra kỹ thuật hoặc thực hiện hoạt động khác; trong khi đỗ xe là trạng thái đứng yên không giới hạn thời gian.

Theo QCVN 41:2024/BGTVT, biển P.131 (cấm đỗ xe) cấm các loại xe cơ giới đỗ ở phía đường có đặt biển trong phạm vi hiệu lực. Vì vậy, biển này cần được phân biệt với biển P.130 (cấm dừng xe và đỗ xe). Điều đó có nghĩa nếu tài xế chỉ dừng xe trong thời gian cần thiết để kiểm tra một dấu hiệu bất thường và hành vi vẫn đúng bản chất "dừng xe", thì không nên mặc nhiên đánh đồng với lỗi đỗ xe tại nơi có biển cấm đỗ.

ẢNH: AI

Tuy nhiên, nếu ô tô đã hư hỏng, không thể tiếp tục di chuyển và phải nằm lại trong thời gian chờ sửa chữa hoặc cứu hộ, phương tiện có thể rơi vào trạng thái đỗ.

Pháp luật hiện hành đã dự liệu riêng tình huống này. Khoản 7, điều 18 luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ quy định khi gặp sự cố kỹ thuật hoặc bất khả kháng khác buộc phải đỗ xe, nếu xe chiếm một phần đường xe chạy hoặc phải đỗ tại nơi không được phép đỗ, tài xế phải có báo hiệu bằng đèn khẩn cấp hoặc đặt biển cảnh báo phía sau xe để những người tham gia giao thông khác nhận biết.

Như vậy, trường hợp xe thực sự gặp sự cố kỹ thuật khiến tài xế không thể chủ động lựa chọn vị trí đỗ là tình huống đã được luật tính đến. Khi đó, điều quan trọng không chỉ là chứng minh nguyên nhân phương tiện phải nằm lại mà tài xế còn phải thực hiện đầy đủ biện pháp cảnh báo an toàn.

Nghị định 168/2024/NĐ-CP cũng quy định riêng hành vi không báo hiệu bằng đèn khẩn cấp hoặc không đặt biển cảnh báo "chú ý xe đỗ" khi gặp sự cố kỹ thuật hoặc bất khả kháng khác buộc phải đỗ xe chiếm một phần đường xe chạy hoặc tại nơi không được phép đỗ. Với ô tô, hành vi này bị phạt 400.000 - 600.000 đồng.

Do đó, khi xe bất ngờ hỏng tại đoạn cấm đỗ, tài xế không nên chỉ khóa xe rồi rời đi. Cần cố gắng đưa phương tiện sát mép đường hoặc vị trí ít gây cản trở nhất nếu điều kiện cho phép, bật đèn cảnh báo nguy hiểm hoặc đặt biển cảnh báo phía sau và nhanh chóng liên hệ sửa chữa, cứu hộ. Riêng trên đường cao tốc, yêu cầu cảnh báo và mức xử phạt có quy định nghiêm ngặt hơn, nên không nên áp dụng máy móc cách xử lý trên đường phố thông thường cho tình huống xe hỏng trên cao tốc.

Hết xăng chưa chắc được xem là tình huống bất khả kháng

Điểm đáng chú ý là pháp luật không quy định cứ ô tô hết nhiên liệu giữa đường thì đương nhiên được xem như một sự cố kỹ thuật hoặc tình huống bất khả kháng. Cụ thể, luật Xử lý vi phạm hành chính hiện hành xác định "sự kiện bất khả kháng" là sự kiện xảy ra khách quan, không thể lường trước và không thể khắc phục dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết trong khả năng cho phép. "Sự kiện bất ngờ" cũng phải là trường hợp cá nhân, tổ chức không thể hoặc không buộc phải thấy trước hậu quả. Các trường hợp vi phạm do sự kiện bất ngờ hoặc bất khả kháng thuộc nhóm không xử phạt vi phạm hành chính.

ẢNH: AI

Từ cách định nghĩa này, việc tài xế quên đổ xăng, tiếp tục chạy dù đồng hồ nhiên liệu đã báo gần cạn hoặc chủ động bỏ qua cảnh báo của xe khó có thể mặc nhiên coi là bất khả kháng. Người lái hoàn toàn có khả năng dự liệu và chủ động tiếp nhiên liệu trước khi xe dừng giữa đường.

Ngược lại, nếu xe hết nhiên liệu do một nguyên nhân kỹ thuật bất ngờ như đồng hồ báo mức nhiên liệu bị lỗi, hệ thống nhiên liệu gặp trục trặc hoặc rò rỉ khiến phương tiện đột ngột không thể tiếp tục di chuyển, tình huống cần được xem xét theo nguyên nhân và chứng cứ thực tế.

Nếu tài xế không chứng minh được việc phải đỗ xe xuất phát từ sự cố kỹ thuật hoặc tình huống khách quan phù hợp quy định mà vẫn để xe tại nơi có biển "cấm đỗ xe", điểm a, khoản 2, điều 6 Nghị định 168/2024/NĐ-CP quy định mức phạt đối với ô tô là 600.000 - 800.000 đồng.

Vì vậy, không thể chỉ nhìn một chiếc ô tô đang nằm dưới biển cấm đỗ rồi kết luận tài xế chắc chắn vi phạm hoặc chắc chắn được miễn phạt. Việc xử lý phải xét nguyên nhân khiến xe phải dừng lại, khả năng di chuyển phương tiện, biện pháp cảnh báo đã thực hiện và diễn biến thực tế tại hiện trường.