Người thầy ‘gieo ánh sáng’ cho học trò khiếm thị

(TP.HCM)

14/11/2026 16:00 GMT+7

Cứ mỗi tuần, trên những con phố quen thuộc của TP.HCM, một giọng nói nhắc nhở từng bước lại vang lên: "Con để đầu gậy chéo… bước thêm nửa bước nữa… đúng rồi".

Chủ nhân của giọng nói ấy là một người thầy với dáng vẻ quen thuộc, áo đẫm mồ hôi, kiên nhẫn hướng dẫn các em học sinh khiếm thị, khiến bất cứ ai đi ngang cũng phải dõi theo. Đó là thầy Nguyễn Phi Hùng (sinh năm 1966), người đã gắn bó hơn 38 năm với Trường phổ thông đặc biệt Nguyễn Đình Chiểu.

Người thầy dạy bộ môn "đặc biệt"

Năm 1988, sau khi tốt nghiệp Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM, thầy Nguyễn Phi Hùng về công tác tại Trường Phổ thông đặc biệt Nguyễn Đình Chiểu (184 Nguyễn Chí Thanh, phường Vườn Lài, TP.HCM). Tại đây, thầy bắt đầu tiếp xúc và giảng dạy học sinh khiếm thị. “Mới tiếp xúc, tôi nhận ra các em thiếu thốn và sợ hãi đủ điều. Nhưng tôi tin, khi đã quen với cây gậy trắng và các bài tập định hướng di chuyển, các em sẽ bước vững hơn, tự tin hơn”, thầy nhớ lại.

Trong buổi học đầu tiên, thầy cùng một đồng nghiệp lớn tuổi dẫn học sinh ra đường thực hành. Giữa dòng xe cộ đông đúc, những đứa trẻ lần dò từng bước, còn thầy liên tục đi phía trước, đôi tay luôn sẵn sàng hỗ trợ các em. “Chỉ cần lơ là một nhịp là nguy hiểm ập đến ngay. Nhưng nhờ kiên nhẫn, mọi thứ đều trôi qua an toàn”, thầy kể.

Trải nghiệm ấy khiến thầy Hùng quyết tâm gắn bó với môn học. Thầy tự tìm tài liệu nước ngoài, nghiên cứu phương pháp và kỹ thuật giảng dạy phù hợp với học sinh khiếm thị.

Môn định hướng di chuyển gồm hai phần: kỹ thuật đi với người dẫn đường và kỹ thuật sử dụng gậy. Học sinh được hướng dẫn vận dụng xúc giác để cảm nhận ánh nắng, hướng gió, lắng nghe âm thanh xung quanh; đồng thời ghi nhớ sáu hướng cơ bản: trên, dưới, phải, trái, trước và sau. Các em còn học cách đi sát lề, xác định phương hướng và nhận biết, vượt qua chướng ngại vật an toàn.

Những bước chân phi thường

Một buổi chiều, nắng hắt qua tán cây, mồ hôi thấm đẫm áo cả thầy và trò. Thầy Hùng dừng lại, gọi từng em nhắc: “Đi lề trên, giữ khoảng cách với dòng xe, nhớ giơ tay xin đường”. Tuệ Nhân, một học sinh còn e dè, bước đi chậm rãi. Thầy đi sát bên, một tay nắm tay em, tay kia cầm gậy, khẽ điều chỉnh từng nhịp chân: “Đi đi con, có thầy bên cạnh, không sao đâu”.

Trong khi đó, sau nhiều năm học với thầy, Thanh Thủy đã có thể dò đường thành thạo. Em chia sẻ: “Em cảm thấy rất vui khi được học môn định hướng di chuyển của thầy Hùng. Ban đầu khó, nhưng về sau em đã quen cách di chuyển trên đường bằng gậy”.

Với Tuệ Nhân, những bài học ấy giúp em từng bước vượt qua sự e dè: “Thầy dạy rất chăm chỉ, ân cần, giúp em biết di chuyển bằng gậy, định hướng đường đi. Em nhớ nhất kỹ thuật dò đường lên lớp và vẽ cung gậy. Em muốn nói lời cảm ơn thầy vì đã dạy em đi từng bước, giúp em tự tin hơn mỗi ngày”.

Với học sinh từ lớp 1 đến lớp 8, mỗi tuần thầy Hùng đều dành hai tiết định hướng di chuyển để đưa các em ra phố thực hành. Thầy nhắc học trò đi sát lề, lắng nghe âm thanh xe cộ, giữ khoảng cách an toàn và vận dụng những kỹ năng đã học. “Chỉ cần gọi tên là các bạn nghe, nghe âm thanh và ướm theo dòng xe là đi được thành thạo”, thầy nói, ánh mắt ánh lên niềm tự hào.

Cô Nguyễn Kim Dung (56 tuổi), phụ huynh có con đang học tại trường, cho biết: “Con tôi học từ lúc vô đây tới giờ đều được thầy dạy cho môn định hướng di chuyển này. Thầy rất tốt, tích cực lắm, tới tiết thầy dạy là lại được thầy dẫn đi ra đường. Nhờ vậy mà con tôi cũng có tiến triển, tự chống gậy đi được rồi. Cảm ơn thầy nhiều lắm vì đã luôn chịu khó dạy dỗ các em khiếm thị”.

Tấm lòng tận tụy của "người lái đò"

Mỗi tuần, thầy Hùng lại đưa học sinh đến khu vực đường Nguyễn Tri Phương thực hành. Những lời nhắc nhở của thầy dần trở thành âm thanh quen thuộc với người dân nơi đây.

Cô Kim (61 tuổi), đã sống 52 năm tại khu vực này, nhớ rõ từng động tác hướng dẫn của thầy: “Tôi thấy thầy dắt tụi nhỏ từng chút luôn. Chỉ ‘tiếng trước con, tiếng sau con’, tới ngã tư là thầy lại dừng, vừa dạy vừa hỏi thăm từng em rồi mới đi tiếp. Nhiệt tình dữ lắm, hiền nữa. Ít ai làm được như thầy Hùng lắm”.

Thầy Hùng cho biết, nếu được lựa chọn lại từ đầu, thầy vẫn sẽ gắn bó với công việc này. “Môn học này khó, vất vả thật, nhưng yêu thương các em khiến tôi vượt qua tất cả. Niềm vui lớn nhất là nhìn các em tự cầm gậy bước đi trên phố, từng bước một, tự tin và vững vàng”.

Dù sắp nghỉ hưu, điều khiến thầy trăn trở nhất là thiếu người tiếp nối. Thầy đã đề nghị nhà trường tuyển thêm giáo viên trẻ để cùng làm việc, học hỏi kinh nghiệm trong hai năm cuối trước khi thầy nghỉ công tác. “Phần lý thuyết dễ, nhưng thực hành ngoài đường rất khó. Vì thế, tôi đã quay video, cập nhật giáo án, ghi chép kỹ để giáo viên trẻ sau này có thể tiếp tục dạy được”, thầy nói.

Sau khi nghỉ hưu, thầy Hùng vẫn dự định tiếp tục đồng hành với học sinh đến hết năm học. Với thầy, niềm hạnh phúc lớn nhất sau hơn 38 năm đứng lớp là chứng kiến những học trò nhỏ bé ngày nào trưởng thành, có thể tự tin di chuyển và hòa nhập với cuộc sống. Thời gian công tác tại trường rồi sẽ khép lại, nhưng những bài học về sự kiên nhẫn, tự lập và lòng dũng cảm thầy truyền dạy sẽ còn theo các em trên những chặng đường phía trước.

Bàn tay dẫn lối, trái tim soi đường

"Dù đã lớn tuổi và có hơn 30 năm kinh nghiệm, thầy Nguyễn Phi Hùng vẫn tràn đầy nhiệt huyết trong từng tiết học. Thầy đã đồng hành cùng học sinh trong môn định hướng di chuyển và luôn tìm tòi, sáng tạo phương pháp để các em thực sự cảm nhận được ý nghĩa của môn học. Tôi xúc động nhất khi thấy thầy dẫn các em ra đường, áo ướt đẫm mồ hôi mà vẫn nở nụ cười, kiên nhẫn hướng dẫn từng bước. Với lối giản dị, tận tâm và nhiệt tình, thầy Hùng chính là tấm gương sáng để cả giáo viên và học sinh noi theo. Tình yêu và trách nhiệm với học sinh chính là động lực giúp thầy gắn bó với nghề suốt hơn ba thập kỷ".

Cô Nguyễn Thị Thanh Huệ - Hiệu trưởng Trường phổ thông đặc biệt Nguyễn Đình Chiểu