Thế hệ trẻ Nhu Gia giữ nhịp ghe ngo, tiếp lửa truyền thống

Tại xã Thạnh Phú, huyện Mỹ Xuyên, tỉnh Sóc Trăng (nay là xã Nhu Gia, TP.Cần Thơ) cũng có những người thanh niên vẫn chọn giữ lửa cho bộ môn đua ghe ngo truyền thống của đồng bào dân tộc Khmer. Họ sẵn sàng gác lại công việc cá nhân để hội tụ về bến sông Nhu Gia bên mái chùa Seray Nokorchum Ompuyear mỗi mùa Lễ hội Ok Om Bok đua ghe ngo. Cùng chung một nhịp dầm và bùng cháy nguồn năng lượng căng tràn sức trẻ dưới sắc cam đặc trưng của đội ghe ngo chùa Ompuyear.

ẢNH: TGCC

ẢNH: TGCC

Lớn lên từ những thăng trầm

Đội ghe ngo chùa Ompuyear (chùa Nhu Gia) từng là một trong những đội mạnh của phong trào đua ghe ngo ở Sóc Trăng. Từ năm 1975 - 1984, mỗi lần Ompuyear xuất quân đều tạo được dấu ấn nhờ phong độ ổn định, tinh thần đoàn kết và những nhịp dầm mạnh mẽ của các tay đua Nhu Gia.

Sau đó, vì nhiều lý do, đội ghe có một thời gian dài gián đoạn. Những nhịp dầm trên sông vắng bóng, nhưng ký ức về những mùa đua vẫn được các vị sư sãi, Ban Quản trị chùa và bà con phật tử lưu giữ.

Năm 2013, khi Sóc Trăng đăng cai Festival đua ghe ngo đồng bào Khmer đồng bằng sông Cửu Long lần thứ nhất, mong muốn khôi phục đội ghe Ompuyear có thêm động lực. Với sự thống nhất của Ban Quản trị, các vị sư sãi và sự chung tay của bà con phật tử, chiếc ghe ngo mới được đóng, đưa Ompuyear trở lại đường đua sau nhiều năm vắng bóng.

Sự trở lại ấy cũng mở đầu cho hành trình mới, khi đội ghe từng bước thu hút lực lượng trẻ tham gia và duy trì việc tập luyện, thi đấu qua từng mùa Ok Om Bok.

ẢNH: TGCC

Tuổi trẻ trên những nhịp dầm 

Anh Danh Lành, thành viên phụ trách hậu cần đội ghe ngo Ompuyear, cho biết đội chính thức trở lại đường đua từ năm 2013. Hơn một thập niên qua, ngoại trừ thời gian bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19, năm nào chùa Nhu Gia cũng góp mặt tại Lễ hội Ok Om Bok cấp tỉnh.

“Anh em trong đội đều tự nguyện xin tham gia vì mê bộ môn thể thao dân tộc. Chính nhờ cái tâm ấy, tập thể Ompuyear luôn nỗ lực giữ vị thế trong nhóm các đội mạnh”, anh Lành chia sẻ.

Ompuyear từng giành huy chương đồng năm 2018 và hai lần đoạt ngôi á quân vào các năm 2016, 2020. Nhưng với những người gắn bó cùng đội, thành tích không phải lý do duy nhất để họ tiếp tục xuống ghe. Dù có mùa giải dừng bước từ vòng bảng, vòng 16 đội hay tứ kết, các tay dầm vẫn trở lại vào mùa sau, bởi với họ, được góp mặt trong đội ghe của chùa cũng là một cách gìn giữ truyền thống của cộng đồng.

Nếu những ngày đầu tái lập đội hình chủ yếu là những người trung niên từ 30 tuổi trở lên, thì hiện nay lực lượng chính khoảng 75 người, trong độ tuổi 18 - 35. Sau lễ Ra Hạ của chư tăng (rằm tháng 9 âm lịch), cả đội lại tập trung, tập luyện liên tục khoảng 25 ngày để chuẩn bị cho mùa đua.

Chiếc ghe ngo ván ghép dùng cần câu đã gắn bó với đội nhiều năm nay cũng bắt đầu bộc lộ hạn chế. Trong khi nhiều đội đã chuyển sang ghe độc mộc nhập từ Campuchia hoặc ghe ván ghép không dùng cần câu, Ompuyear vẫn chưa thể đóng ghe mới vì chùa đang tập trung kinh phí cho nhiều hạng mục xây dựng.

Với anh Lành và các thành viên, mong muốn có một chiếc ghe mới không chỉ để cải thiện thành tích mà còn giúp lớp vận động viên trẻ có thêm điều kiện tập luyện, thi đấu và tiếp tục gắn bó với đội ghe của chùa.

ẢNH: TGCC

Đưa tiếng ghe ngo lên không gian số 

Không chỉ xuống ghe, những người trẻ Ompuyear còn tìm cách đưa câu chuyện của đội đến gần hơn với cộng đồng qua mạng xã hội. Các buổi tập, lễ hạ thủy, những vòng đua trên sông Maspero được đội hậu cần cùng một số YouTuber địa phương livestream, ghi hình và chia sẻ trên TikTok, Facebook.

Nhờ đó, những mùa đua không chỉ hiện diện bên bờ sông hay trong cộng đồng địa phương. Người thân, bà con xa quê và cả những người trẻ chưa có dịp trực tiếp xem đua ghe ngo cũng có thể theo dõi từng nhịp dầm, từng cuộc tranh tài qua màn hình điện thoại.

Với những người trẻ Ompuyear, mạng xã hội vì thế không chỉ là nơi chia sẻ hình ảnh đội ghe, mà còn là một cách kể câu chuyện văn hóa của chính cộng đồng mình bằng ngôn ngữ quen thuộc với thế hệ hôm nay.

ẢNH: TGCC

Giữ nhịp dầm cho mai sau

Đằng sau chiếc ghe ngo số 23 Ompuyear là câu chuyện của những người trẻ đang chọn dành một phần thời gian, sức lực của mình cho một truyền thống đã có từ nhiều thế hệ. Với Hoàng Khang, 28 tuổi, người gia nhập đội ghe từ năm 2021, đó là cách anh góp sức cho chùa và cùng những người trong đội gìn giữ nét văn hóa của đồng bào Khmer.

Mỗi mùa Ok Om Bok, Khang và những người trẻ khác lại gác công việc riêng, trở về bến sông, cùng nhau tập luyện và chờ ngày xuống ghe. Có thể họ chưa có chiếc ghe tốt nhất, chưa phải mùa nào cũng giành được thành tích cao nhất, nhưng những nhịp dầm vẫn tiếp tục vang lên.

Bởi với những người trẻ Nhu Gia, giữ một truyền thống không nhất thiết phải bắt đầu từ những điều lớn lao. Đôi khi, chỉ cần còn người muốn trở về, còn những bàn tay cùng nắm lấy mái dầm và còn một thế hệ trẻ sẵn sàng tiếp nối, dòng chảy văn hóa ấy vẫn có thể đi tiếp.