Tuyển sinh lớp 10 TP.HCM năm 2027: Tăng 35.000 thí sinh, mở rộng xét tuyển

Áp lực tăng số lượng học sinh

Năm học 2026 - 2027, TP.HCM ước tính có 210.932 học sinh (HS) lớp 9. Căn cứ tỷ lệ đăng ký dự tuyển của năm 2026, số thí sinh (TS) dự tuyển lớp 10 năm 2027 dự kiến khoảng 186.000 em, tăng khoảng 35.000 TS so với năm trước.

ẢNH: NGỌC DƯƠNG

Trong khi đó, tổng chỉ tiêu lớp 10 của hệ thống công lập năm học 2026 - 2027 là 134.776 chỗ học. Trong số này, 176 trường THPT công lập có 117.355 chỉ tiêu; 41 trung tâm giáo dục thường xuyên - giáo dục nghề nghiệp có 16.226 chỉ tiêu; 5 trường THPT, phổ thông liên cấp trực thuộc các trường đại học có 1.195 chỉ tiêu.

Nếu chỉ tiêu năm học 2027 - 2028 giữ ở mức tương đương năm học trước, tỷ lệ đáp ứng của hệ thống công lập so với số TS đăng ký dự báo giảm xuống còn khoảng 72%. Đây là áp lực có thể dự báo, đòi hỏi thành phố chủ động chuẩn bị giải pháp từ sớm.

Bất cập phân bổ cơ hội học tập

Bên cạnh áp lực về số lượng, thực tế tuyển sinh còn cho thấy những bất cập trong việc phân bổ cơ hội học tập tại các địa bàn.

Riêng năm 2026, hơn 3.000 TS trúng tuyển hệ đại trà không làm thủ tục nhập học, tập trung chủ yếu tại các trường thuộc khu vực có mật độ dân cư thấp như Cần Giờ, Bình Chánh, một số khu vực thuộc Q.2, Q.9 cũ và các địa bàn vùng ven.

Sở GD-ĐT đã tổ chức tuyển sinh bổ sung để tạo thêm cơ hội cho HS. Tuy nhiên, tại các trường vùng ven, HS trúng tuyển trong giai đoạn bổ sung phần lớn cư trú xa trường. Trong khi đó, một số HS sống gần trường lại không có cơ hội vào học do điểm thi chưa đạt ngưỡng điểm tuyển bổ sung.

Theo phân tích của Phòng Quản lý chất lượng Sở GD-ĐT, sau 1 năm học, nhóm HS tuyển bổ sung có xu hướng chuyển trường với tỷ lệ cao, gây thiếu ổn định trong tổ chức lớp học và ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục.

Điều đáng quan tâm hơn là trong khi HS không trúng tuyển ở khu vực nội thành vẫn có thể tiếp cận tương đối thuận lợi với các loại hình đào tạo khác như giáo dục thường xuyên, trường tư thục, cao đẳng hoặc trung cấp nghề thì HS vùng ven lại đối mặt nhiều khó khăn hơn do các cơ sở đào tạo này còn thưa thớt ở địa bàn xa trung tâm.

Thực trạng đó cho thấy việc điều chỉnh phương thức tuyển sinh theo hướng linh hoạt hơn, gắn với đặc thù từng khu vực, là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm công bằng trong cơ hội tiếp cận giáo dục. Đồng thời, tạo nền tảng ổn định cho việc duy trì và nâng cao chất lượng giáo dục tại các trường THPT khu vực vùng ven.

ảnh: Nhật Thịnh

Nghiên cứu mở rộng xét tuyển, thận trọng với đánh giá học bạ

Để chuẩn bị cho tuyển sinh năm học 2027 - 2028, ông Nguyễn Văn Phong, Phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, cho biết Phòng Quản lý chất lượng đang nghiên cứu tham mưu Ban Giám đốc Sở GD-ĐT xem xét mở rộng phương thức xét tuyển.

TP.HCM đã áp dụng xét tuyển tại Trường THCS-THPT Thạnh An (xã Thạnh An), Trường THPT Võ Thị Sáu - Côn Đảo và Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Bà Rịa-Vũng Tàu. Thực tiễn tại các đơn vị này được xem là cơ sở để nghiên cứu mở rộng xét tuyển đối với những địa bàn có đặc thù riêng.

Phó giám đốc Nguyễn Văn Phong cho biết đang xây dựng tiêu chí xác định các trường có thể áp dụng phương thức xét tuyển. Trong đó, tiêu chí 1 là trường có số lượng TS đăng ký nguyện vọng 1 trong giai đoạn đầu thấp hơn chỉ tiêu được giao. Thực tế tuyển sinh nhiều năm cũng cho thấy tỷ lệ HS trúng tuyển theo nguyện vọng 1 bỏ học hoặc xin chuyển trường luôn thấp hơn đáng kể so với HS trúng tuyển theo nguyện vọng 2 và 3. Do đó, số lượng đăng ký nguyện vọng 1 thấp hơn chỉ tiêu được xem là căn cứ khách quan, đáng tin cậy để nhận diện các trường cần cân nhắc điều chỉnh phương thức tuyển sinh.

Tiêu chí 2 là trường thuộc khu vực có mật độ trường THCS ít. Kể từ khi ứng dụng hệ thống bản đồ số vào công tác đăng ký tuyển sinh, các trường THCS có xu hướng định hướng, tư vấn HS ưu tiên đăng ký vào trường THPT gần nhất trên địa bàn. Do đó, mật độ trường THCS thấp là chỉ số phản ánh gián tiếp quy mô dân cư tại khu vực, đồng thời cho thấy nguồn tuyển sinh tại chỗ của trường THPT trên địa bàn đó bị giới hạn về số lượng, ảnh hưởng trực tiếp khả năng tuyển đủ chỉ tiêu theo phương thức thi tuyển.

Tiêu chí 3 là trường có điểm chuẩn tuyển sinh ở mức thấp qua nhiều năm liên tiếp. Đây là biểu hiện rõ nét của tình trạng áp lực cạnh tranh đầu vào thấp, phản ánh thực trạng nguồn tuyển sinh hạn chế hoặc mức độ thu hút của trường chưa cao so với các trường trong khu vực. Đây là cơ sở quan trọng để xem xét chuyển đổi sang phương thức xét tuyển nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho HS và đảm bảo trường tuyển đủ chỉ tiêu được giao.

Bên cạnh bài toán xác định phương thức tuyển sinh cho từng trường, theo ông Phong, thách thức thực sự và cũng là nội dung đòi hỏi nghiên cứu thận trọng hơn chính là phương án đánh giá HS trong phương thức xét tuyển. Đây là nội dung Phòng Quản lý chất lượng sẽ tiến hành lấy ý kiến các phòng chuyên môn thuộc Sở và các đơn vị liên quan trong giai đoạn tới, trước khi tổng hợp trình Ban Giám đốc Sở xem xét.

Theo dự thảo Quy chế tiếp nhận HS đầu cấp giáo dục phổ thông đang được Bộ GD-ĐT lấy ý kiến, phương thức xét tuyển lớp 10 chỉ sử dụng kết quả học tập của HS trong 4 năm THCS. Điều này đòi hỏi sự thận trọng cần thiết, bởi nếu không có cơ chế đánh giá rõ ràng và giám sát chặt chẽ, việc xét tuyển dựa hoàn toàn vào kết quả học bạ có thể tiềm ẩn nguy cơ thiếu khách quan, xuất phát từ tình trạng đánh giá chưa thống nhất giữa các trường, thậm chí dẫn đến hiện tượng "làm đẹp" học bạ nhằm tạo lợi thế trúng tuyển cho HS.

Vì vậy, song song với việc xây dựng bộ tiêu chí xác định các trường thuộc diện xét tuyển, Phòng Quản lý chất lượng sẽ tiếp tục phối hợp với các phòng chuyên môn liên quan nghiên cứu, đề xuất cơ chế đánh giá phù hợp để báo cáo Ban Giám đốc Sở xem xét, chỉ đạo. Đây là điều kiện tiên quyết, có ý nghĩa quyết định đến tính công bằng, thực chất và hiệu quả thực tế của phương thức xét tuyển khi được triển khai.