14 tuổi, 7 năm gieo hạt lành

7 năm trôi qua, từ một cậu bé sợ bùn đất, Nhật nay 14 tuổi và “thích chơi với các bạn ốc”. Em không còn đi theo lời rủ của mẹ. Những việc làm cùng mẹ ngày nào giờ đã trở thành lựa chọn của riêng Nhật, theo em lớn lên qua từng chuyến đi.

Từ cậu bé sợ bẩn đến người thích chơi với đất

Năm 7 tuổi, lần đầu Nhật theo mẹ đi trồng cây. Cậu bé thấp chủn, chiếc cuốc gần cao gấp đôi người nhưng vẫn cố gồng mình vác theo các cô chú trong đoàn.

Mẹ chỉ Nhật cách đào đất, lấy cây, tháo túi nilon ở phần rễ rồi đặt xuống hố. Đôi tay còn vụng về, cậu loay hoay mãi mới xong một cây, rồi cây thứ hai, thứ ba.

Nhật vốn sợ bẩn. Đất bám vào tay chân, cậu lại cúi xuống phủi, càng phủi càng lem. Cuối cùng, cậu mặc kệ khuôn mặt nhem nhuốc, tiếp tục làm việc. Cuối ngày, được các cô chú khen “Con còn bé mà giỏi quá!”, Nhật chỉ cười bẽn lẽn.

Ngày ấy, Nhật chưa hiểu nhiều về môi trường. Niềm vui của cậu đơn giản là nhìn thấy cây xanh do chính tay mình trồng.

Hết trồng cây, Nhật theo mẹ đi làm đường. Cậu lom khom bê từng tảng đá nhỏ, xếp theo hướng dẫn để các chú đổ bê tông. Cuối ngày, thấy cậu thấm mệt, các chú cho Nhật ngồi lên xe rùa rồi đẩy về. Cậu khoái chí cười khúc khích.

ẢNH: TGCC

Những chuyến đi cứ thế nối tiếp nhau.

Có khi là trồng cây, làm đường; có khi là những khóa học về bảo tồn động vật hoang dã, bảo tồn rùa biển; cũng có lúc hai mẹ con nhặt rác, dọn vệ sinh trong rừng.

Từ bé, mẹ Nhật chọn dạy con bằng trải nghiệm. Chị đưa con đi, để con nhìn thấy, chạm vào, làm cùng và lớn lên. Chị nói: “Có những điều nếu chỉ đọc trong sách, con sẽ nhớ, nhưng khi tự tay làm, con sẽ có cả một bầu trời ký ức để mang theo khi lớn lên”.

ẢNH: TGCC

Khi hạt lành bắt đầu bén rễ

Nhật lớn dần trong những chuyến đi. Ở trường, cậu nhiệt tình tham gia các hoạt động chung. Có khi Nhật lấy tiền tiêu vặt của mình để góp quỹ giúp những bạn có hoàn cảnh khó khăn, hoặc san sẻ với đồng bào vùng lũ.

Có lần cô giáo hỏi: "Vì sao con góp hết phần tiền của mình cho các bạn?". Nhật thật thà: "Vì các bạn khó khăn hơn con. Con chỉ cần nhịn ăn vặt nhưng đổi lại các bạn có thêm nhiều niềm vui". Một câu trả lời ngây ngô khiến cô giáo lặng lòng xúc động nhắn tin về cho mẹ Nhật.

Ngày trước đi trồng cây, Nhật còn cần mẹ hướng dẫn từng việc. Vài năm sau, cậu đã có thể tự mình cầm cuốc, đào đất, bê cây, đặt cây xuống hố một cách thuần thục.

Ngày trước sợ bùn đất bao nhiêu, giờ Nhật lại bình thản bấy nhiêu. Khi mẹ hỏi có ngại quần áo lấm lem không, cậu trả lời tỉnh queo: "Đồ dơ thì mình giặt, người dơ về mình tắm là xong".

ẢNH: TGCC

Nhật còn biết rõ cây xanh giúp tạo bóng mát, làm không khí trong lành, góp phần hạn chế lũ lụt và xói mòn đất. Dù là một việc làm nhỏ, nhưng khi hiểu vì sao mình làm, Nhật bắt đầu nhìn nó bằng một tâm thế khác.

Mùa hè, Nhật luân phiên tham gia các chương trình bảo tồn động vật hoang dã tại Vườn quốc gia Bù Gia Mập - Bình Phước, Vườn quốc gia Cát Tiên - Đồng Nai. Ở đây, Nhật cùng các cô chú trong Vườn chăm sóc động vật, vệ sinh chuồng trại, cho thú ăn, tìm hiểu tập tính từng loài. Thời gian còn lại là nhặt rác, trồng cây.

ẢNH: TGCC

Có lần đang nhặt rác cùng mẹ tại Cát Tiên, Nhật gặp một đoàn khách nước ngoài. Nhìn cậu bé cao lêu nghêu chăm chỉ nhặt từng chai nhựa, bao nilon, ống hút trong những góc nhỏ của Vườn, họ bày tỏ sự khen ngợi.

Người hướng dẫn đi cùng đoàn nói với hai mẹ con rằng họ rất ấn tượng trước hình ảnh của Nhật. Cậu bé cảm ơn rồi quay lại với công việc đang làm.

Mẹ giả vờ hỏi: “Nếu một người nước ngoài hỏi vì sao con nhặt rác thì con sẽ nói gì?”.

Nhật suy nghĩ một chút rồi đáp: “Con sẽ nói con đang làm sạch môi trường, giữ cho bầu không khí trong lành, để môi trường sống tương lai sạch đẹp hơn”. Nghe con nói, mẹ Nhật cười đầy tự hào. Cậu bé ngày nào đã bắt đầu hiểu được ý nghĩa phía sau những việc mình làm.

ẢNH: TGCC

Những điều lành lan xa

Ngày cuối của đợt tình nguyện tại Vườn quốc gia Cát Tiên năm 2025, hai mẹ con chuẩn bị rời nơi này thì gặp giám đốc Vườn cùng một đoàn khoảng 20 người lớn, trẻ em đang tham quan.

Thấy Nhật mặc áo tình nguyện viên, vị giám đốc hỏi cậu đã làm những gì. Nhật kể vanh vách từ trồng cây, nhặt rác, vệ sinh chuồng, cho các bạn thú ăn… Cậu còn đọc tên từng con vật trong Vườn một cách rõ ràng.

Cả đoàn vỗ tay. Những vị khách đi cùng còn chỉ vào Nhật và nói với con mình: “Nhìn em này, còn nhỏ mà đã biết làm tình nguyện. Mai mốt các con phải xuống đây làm tình nguyện nhé!”.

Nhật ngượng ngùng cảm ơn chú. Có lẽ em không biết rằng mình vừa lan tỏa một hình ảnh đẹp đến những người xung quanh.

Sự tử tế đôi khi không cần bắt đầu bằng một điều lớn lao. Một hành động được làm đều đặn cũng có thể trở thành lời nhắc để người khác cùng làm. Một việc nhỏ, khi được tiếp nối, sẽ không còn nhỏ nữa.

ẢNH: TGCC

7 năm sau, những hạt lành cứ thế nối tiếp nhau

Năm nay, Nhật 14 tuổi. Từ năm 12 tuổi, em bắt đầu tham gia bảo tồn rùa biển. Những điều học được về rùa từ ngày bé giờ có cơ hội trở thành việc làm cụ thể.

Trong một tuần tình nguyện tại khu bảo tồn rùa biển thuộc Vườn quốc gia Núi Chúa (Ninh Thuận), ban ngày Nhật nhặt rác, trồng cây; ban đêm đi dọc bờ biển, canh rùa lên bờ đẻ trứng và bảo vệ các ổ trứng đến ngày rùa con chào đời.

Sau một tuần, làn da trắng trẻo của Nhật rám nắng, gương mặt hốc hác vì thiếu ngủ.

Người mẹ vừa thương vừa xót, nhưng chị hiểu những chuyến đi đang dạy con những điều không sách vở nào có thể thay thế: kiên nhẫn khi thức đêm chờ rùa, trách nhiệm với từng ổ trứng nhỏ và ý thức bảo vệ thiên nhiên, động vật.

Quan trọng hơn, Nhật học cách bước ra khỏi sự thoải mái của mình để làm một việc có ích cho cộng đồng và những sinh vật không thể tự bảo vệ.

7 năm trước, Nhật cần mẹ chỉ từng nhát cuốc đầu tiên. Bây giờ, cậu biết mình cần làm gì và vì sao. Mẹ vẫn đi cùng, nhưng không còn dắt con như ngày nào. Chị chỉ lặng lẽ bên cạnh, nhìn con tự bước trên đôi chân của mình.

ẢNH: TGCC

Mỗi năm, Nhật nhờ mẹ đăng ký cho mình tham gia tình nguyện hè, rồi lại nhắc mẹ đưa về quê thăm ông cố, nơi có ký ức tuổi thơ và tình thương em luôn mang theo.

Có lẽ chính những yêu thương ấy đã dạy Nhật biết yêu thương và sẻ chia.

Trước khi bắt đầu chương trình hè năm nay, Nhật thỏ thẻ với mẹ: “Con nôn đi trồng cây quá!”. Mẹ hỏi vì sao, cậu ngây ngô: “Vì con thích chơi với các bạn ốc”.

7 năm trước, cậu bé ấy còn sợ bùn đất. Bây giờ, em đã có những người bạn trong đất, trong rừng, ngoài biển. Và những việc từng làm cùng mẹ đã trở thành điều Nhật tự chọn cho mình.

Hạt lành, khi được gieo từ những điều rất nhỏ và được nuôi dưỡng qua năm tháng, có thể lớn lên theo cách tự nhiên nhất: thành một phần trong cách một đứa trẻ nhìn và sống với thế giới quanh mình.