Chuyển trục kiểm tra, giám sát: Chấm dứt tình trạng 'đẹp báo cáo, trống thực tiễn'

Công tác kiểm tra, giám sát của Đảng đang trải qua một bước chuyển mình mang tính đột phá: Chuyển từ việc xem xét các kế hoạch, báo cáo trên giấy sang đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ chính trị trong thực tế. 

Khi "thước đo" được đặt vào sản phẩm cụ thể và sự hài lòng của nhân dân, đó không chỉ là sự thay đổi về phương pháp, mà là cuộc cách mạng về tư duy quản trị quyền lực - nơi uy tín của cán bộ được đo bằng giá trị thực chứ không phải những hồ sơ đẹp.

Tạm biệt "hồ sơ đẹp", dừng chân ở "báo cáo hay"

Trong thời gian dài, căn bệnh hình thức và hành chính hóa đã làm xơ cứng công tác kiểm tra, giám sát tại nhiều nơi. Những quy trình tròn trịa, những bộ hồ sơ dày dặn và các bản báo cáo được gọt giũa công phu từng là "tấm lá chắn" an toàn cho nhiều cấp ủy, cán bộ. 

Nhưng đằng sau những con số biết nói trên giấy ấy, thực tiễn lại vẽ ra một bức tranh khác. Dự án trọng điểm vẫn giậm chân tại chỗ, dòng vốn nghẽn mạch, thủ tục hành chính vẫn là nỗi phiền hà của người dân và doanh nghiệp.

Sự lệch pha giữa "hồ sơ đẹp" và "thực tế trì trệ" chính là mảnh đất sinh ra tư duy đối phó. Cán bộ lo làm tròn vai trên văn bản hơn là xông pha ngoài thực địa; dành nhiều thời gian để "hợp thức hóa" quy trình hơn là tìm giải pháp tháo gỡ khó khăn.

Công tác kiểm tra, giám sát nếu chỉ dừng lại ở việc "soi" sổ sách sẽ vô tình biến thành một thủ tục mang tính hình thức, không những không phát hiện được bản chất vấn đề mà còn làm lãng phí nguồn lực của bộ máy.

Nhìn thẳng vào sự thật đó, Đảng ta đã đặt ra yêu cầu cấp bách: Phải chấm dứt tình trạng "đẹp báo cáo, trống thực tiễn". Kiểm tra, giám sát không thể tiếp tục đứng bên ngoài nhìn vào tập hồ sơ, mà phải đi thẳng vào đời sống, đối diện với những chỉ số đo lường thực tế.

ẢNH: BÁ DUY

Thước đo mới: Sự hài lòng của người dân và sản phẩm thực tế

Sự chuyển trục trong phương thức kiểm tra, giám sát thể hiện rõ nhất ở việc thay đổi hệ quy chiếu đánh giá. Thay vì hỏi "đã ban hành bao nhiêu văn bản, lập bao nhiêu kế hoạch", câu hỏi đặt ra hiện nay là "đã giải quyết được bao nhiêu vụ việc nghẽn mạch, tạo ra sản phẩm gì và người dân hưởng lợi ra sao?".

Sản phẩm thực tế của nhiệm vụ chính trị chính là "tấm danh thiếp" trung thực nhất của cán bộ. Đó là những công trình hoàn thành đúng tiến độ, là chỉ số cải cách hành chính được nâng cao, là những nút thắt thể chế tại địa phương được tháo gỡ. Một cán bộ dám nghĩ, dám làm không thể khẳng định năng lực qua những lời hứa suông hay các bản thu hoạch bóng bẩy, mà phải bằng những giá trị định lượng được.

Quan trọng hơn, thước đo tối cao của hiệu quả kiểm tra, giám sát chính là mức độ hài lòng của người dân và cộng đồng doanh nghiệp. 

Sự thuận tiện khi làm thủ tục hành chính, niềm tin gia tăng đối với chính quyền địa phương, môi trường đầu tư thông thoáng..., đó là những "chỉ số mềm" nhưng mang sức nặng tuyệt đối. 

Khi công tác kiểm tra, giám sát của Đảng hướng về sự hài lòng của nhân dân, kiểm tra không còn là công việc nội bộ của bộ máy, mà đã hòa cùng dòng chảy của lòng dân, lấy sự thụ hưởng của nhân dân làm mục tiêu tối thượng.

Kiểm tra không làm chùn bước người làm đúng

Một trong những bước tiến quan trọng nhất của việc đổi mới phương thức kiểm tra, giám sát là trả lại đúng bản chất tích cực của công tác này: Phòng ngừa, gợi mở và thúc đẩy phát triển, chứ không chỉ thuần túy là "bắt lỗi" hay xử lý kỷ luật.

Khi đánh giá dựa trên kết quả thực tế, cấp ủy và cơ quan kiểm tra sẽ có cái nhìn thấu đáo, khách quan hơn để phân định ranh giới mong manh giữa sai phạm và sự phá cách vì cái chung. Một cán bộ vì lợi ích tập thể, năng động, sáng tạo tháo gỡ điểm nghẽn nhưng vướng mắc về cơ chế lạc hậu sẽ được nhận diện và bảo vệ. Ngược lại, những hành vi cố ý làm trái, tham nhũng, tiêu cực núp bóng "quy trình đúng" sẽ bị bóc tách triệt để.

Chính việc chuyển trục này tạo ra tâm lý an tâm cho những người làm thật. Kiểm tra, giám sát thực chất đóng vai trò như "hệ thống cảnh báo sớm", giúp cán bộ nhận diện rủi ro từ khi mới phát sinh để kịp thời điều chỉnh, tránh rơi vào sai phạm lớn.

Khi kiểm tra trở thành động lực tháo gỡ khó khăn chứ không phải "rào cản", bộ máy chính trị sẽ vận hành thông suốt, giải phóng sức sáng tạo và tinh thần cống hiến.

ẢNH: LÊ LÂM

Xóa bỏ căn bệnh hình thức, hướng tới đột phá hành động

Chuyển trục kiểm tra, giám sát từ "trên giấy" sang "thực địa" là bước đi tất yếu trong tiến trình đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng. Đây là lời tuyên chiến mạnh mẽ với căn bệnh hình thức, quan liêu - vốn là nguyên nhân làm xói mòn niềm tin và cản trở sự phát triển.

Để tinh thần này thấm sâu vào toàn hệ thống, đòi hỏi mỗi cán bộ kiểm tra không chỉ giỏi về nghiệp vụ, tinh tường về lý luận mà phải sâu sát địa bàn, lắng nghe hơi thở của cuộc sống. Đồng thời, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế đánh giá định lượng, xây dựng bộ tiêu chí đo lường hiệu quả công việc và mức độ hài lòng một cách khoa học, minh bạch.

Đổi mới phương thức kiểm tra, giám sát chính là siết chặt kỷ cương đi đôi với tạo không gian phát triển. Khi hiệu quả công việc và sự hài lòng của nhân dân trở thành thước đo duy nhất, bộ máy chính trị sẽ thực sự chuyển động, biến những mục tiêu trên giấy thành những bứt phá hiện hữu trong đời sống xã hội.