Dắt xe máy đi ngược chiều trên vỉa hè có bị phạt?

Khi lưu thông trên đường một chiều, không ít người gặp tình huống đi quá địa điểm cần đến hoặc muốn quay lại một cửa hàng, địa chỉ vừa đi qua. Thay vì tiếp tục di chuyển để tìm tuyến đường phù hợp, một số người chọn cách tấp xe vào lề, xuống xe và dắt bộ ngược lại trên vỉa hè.

Tuy nhiên, việc đưa xe máy di chuyển ngược hướng với dòng phương tiện dưới lòng đường, dù không trực tiếp ngồi lái, vẫn khiến nhiều người băn khoăn về tính hợp pháp. Có ý kiến cho rằng, dù đã xuống xe, việc dắt xe máy ngược chiều vẫn có thể bị xem là vi phạm luật giao thông. Vậy pháp luật hiện hành quy định thế nào về tình huống này?

Dắt bộ xe máy trên vỉa hè có bị tính lỗi đi ngược chiều?

Theo luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, người điều khiển phương tiện và người đi bộ đều là đối tượng tham gia giao thông, nhưng phải tuân thủ những quy tắc tương ứng với hoạt động của mình.

Đối với xe máy, hành vi điều khiển phương tiện đi ngược chiều trên đường một chiều hoặc đường có biển "cấm đi ngược chiều" là vi phạm quy tắc giao thông. Tuy nhiên, trường hợp người đang đi xe máy chủ động xuống xe, đi bộ bên cạnh và dùng sức người để dắt phương tiện lại có bản chất khác. Cụ thể, khi một người đã xuống khỏi xe, không còn trực tiếp lái xe mà chỉ dắt bộ, hoạt động này được xem xét theo quy định dành cho người đi bộ, thay vì mặc nhiên xác định là đang điều khiển xe máy đi ngược chiều.

ẢNH: AI

Theo đó, khoản 1, điều 30 của luật trên nêu rõ, người đi bộ phải đi trên vỉa hè, lề đường hoặc đường dành riêng cho người đi bộ. Trường hợp đường không có những khu vực này, người đi bộ phải đi sát mép đường bên phải theo chiều đi của mình. Bên cạnh đó, khoản 1, điều 77 cũng xác định vỉa hè được sử dụng cho người đi bộ.

Đáng chú ý, các quy định nêu trên không bắt buộc người đi bộ trên vỉa hè phải di chuyển cùng hướng với dòng phương tiện đang lưu thông dưới lòng đường. Điều này có nghĩa, trên một tuyến đường một chiều, người đi bộ vẫn có thể di chuyển trên vỉa hè theo hướng ngược lại với chiều lưu thông của xe cộ.

Như vậy, trong trường hợp người đi xe máy đã xuống xe, thực sự đi bộ và dắt phương tiện trên vỉa hè, việc di chuyển ngược hướng dòng xe dưới lòng đường không phải là căn cứ để mặc nhiên xử phạt lỗi điều khiển xe máy đi ngược chiều.

Tuy nhiên, cần phân biệt rõ hành vi dắt bộ với trường hợp người điều khiển vẫn ngồi trên yên, dùng chân đẩy xe di chuyển. Việc động cơ đã tắt hay xe di chuyển với tốc độ rất chậm không tự động chứng minh người đó đã chuyển sang trạng thái đi bộ. Khi xác định vi phạm, cần căn cứ vào hành vi thực tế.

Dắt xe thế nào để không vi phạm quy định giao thông?

Dù việc dắt bộ xe máy ngược hướng trên vỉa hè không mặc nhiên bị xử phạt lỗi đi ngược chiều, người tham gia giao thông vẫn cần tuân thủ các quy định liên quan, đặc biệt là việc sử dụng đúng phần đường dành cho người đi bộ. Theo điểm a, khoản 7, điều 7 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, người điều khiển xe máy đi ngược chiều của đường một chiều hoặc đi ngược chiều trên đường có biển "cấm đi ngược chiều" bị phạt tiền từ 4 - 6 triệu đồng, trừ những trường hợp ngoại lệ được quy định.

Cùng mức phạt này cũng áp dụng đối với hành vi điều khiển xe máy đi trên vỉa hè, trừ trường hợp đi qua vỉa hè để vào nhà, cơ quan. Ngoài phạt tiền, người vi phạm còn bị trừ 2 điểm Giấy phép lái xe theo điểm a khoản 13, điều 7. Như vậy, nếu người đi xe máy không xuống xe dắt bộ mà vẫn điều khiển phương tiện chạy trên vỉa hè để tránh phải đi vòng, hành vi này có thể bị xử phạt. Việc xe chạy chậm hoặc chỉ di chuyển một đoạn ngắn không phải là căn cứ để được miễn xử lý.

ẢNH: VŨ PHƯỢNG

Ở chiều ngược lại, người đã xuống xe và dắt bộ cũng không có nghĩa được tùy ý đưa phương tiện di chuyển ở bất kỳ vị trí nào. Theo quy định tại khoản 1, điều 30 luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, người đi bộ phải sử dụng đúng phần đường dành cho mình. Trường hợp không đi đúng phần đường quy định, người vi phạm có thể bị xử phạt theo điểm a, khoản 1, điều 10 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, với mức tiền từ 150.000 - 250.000 đồng.

Do đó, người dắt xe máy cần lưu ý không tùy tiện đi xuống lòng đường, đặc biệt là phần đường dành cho phương tiện đang lưu thông. Việc dắt xe ngược hướng dòng phương tiện dưới lòng đường cũng không đồng nghĩa người đó được phép đi ngược chiều ngay trên phần đường xe chạy.

Ngoài ra, do vỉa hè là không gian dành cho người đi bộ, người dắt xe cần chú ý không gây cản trở lối đi, nhất là tại những khu vực đông người hoặc vỉa hè có diện tích hạn chế. Trong trường hợp cần quay lại một địa điểm trên đường một chiều, nếu vỉa hè đủ rộng và không có hạn chế đặc biệt, người đi xe máy có thể xuống xe, dắt bộ theo hướng cần đến, đồng thời bảo đảm an toàn cho những người xung quanh.

Ngược lại, nếu vỉa hè quá hẹp, đông người hoặc không thuận tiện để dắt xe, cách phù hợp hơn là tiếp tục lưu thông đúng chiều và tìm tuyến đường khác để quay lại địa điểm mong muốn.