Hàng chục ngàn sinh viên thôi học mỗi năm
Theo thống kê của Báo Thanh Niên dựa trên báo cáo thường niên năm học 2025-2026 được công khai trên trang web của một số trường ĐH (đến thời điểm 20.10), trong năm 2025, tỷ lệ thôi học cao nhất trong nhóm thống kê là Trường ĐH Đà Lạt với 16,33%. Kế đến là Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (9,95%) và Trường ĐH Mở TP.HCM (9,61%).
Một số đơn vị khác cũng có tỷ lệ sinh viên rời giảng đường đáng kể, lần lượt là Học viện Hành chính và Quản trị công (8,9%), Trường ĐH Công nghệ TP.HCM (8,73%), Trường ĐH Ngân hàng TP.HCM (8,64%).
Nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng sinh viên phải thôi học giữa chừng, trong đó có việc chọn sai ngành học
ẢNH MINH HỌA: ĐÀO NGỌC THẠCH
Ở chiều ngược lại, các trường thuộc khối ngành sức khỏe và khoa học xã hội nhân văn duy trì tỷ lệ sinh viên thôi học ở mức thấp. Trường ĐH Y Hà Nội ghi nhận 0,6%, Trường ĐH Y dược Cần Thơ với 0,92% và Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn (ĐH Quốc gia Hà Nội) dừng ở mức 1,53%.
Trong khi đó, tỷ lệ thôi học ở năm thứ nhất ở Trường ĐH Công nghệ TP.HCM chiếm tỷ lệ cao nhất với 14,67% tân sinh viên bỏ dở việc học. Kế tiếp là Học viện Hành chính và Quản trị công với 10,3% và Trường ĐH Tôn Đức Thắng với 6,68%.
Đáng chú ý, Trường ĐH Đà Lạt ghi nhận tỷ lệ thôi học năm đầu chỉ chiếm 4,63%, dù trường này đứng đầu về tỷ lệ thôi học toàn khóa. Nhóm giữ chân tân sinh viên tốt nhất là Trường ĐH Ngoại thương với tỷ lệ thôi học năm nhất chỉ 0,32%, tiếp theo là Trường ĐH Y Hà Nội với 0,55% và Trường ĐH Công Thương TP.HCM với 0,78%.
Chọn sai ngành, chưa thích nghi với môi trường học tập mới
Là trường có tỷ lệ thôi học ở năm đầu cao nhất, thạc sĩ Võ Ngọc Nhơn, Phó giám đốc Trung tâm Tư vấn tuyển sinh Trường ĐH Công nghệ TP.HCM, nhận định nguyên nhân cốt lõi xuất phát từ việc lựa chọn ngành chưa tương thích với năng lực, sở thích và định hướng nghề nghiệp thực tế.
"Không ít sinh viên quyết định chọn ngành theo kỳ vọng gia đình, xu hướng nghề nghiệp hoặc điểm chuẩn trúng tuyển mà chưa tìm hiểu kỹ chương trình đào tạo cũng như yêu cầu công việc sau khi tốt nghiệp. Khi trải nghiệm thực tế không như kỳ vọng, sinh viên dễ rơi vào trạng thái hụt hẫng và đánh mất động lực học tiếp", thạc sĩ Nhơn cho hay.
Theo thạc sĩ Võ Ngọc Nhơn, quá trình chuyển tiếp từ môi trường phổ thông lên ĐH cũng tạo ra cú sốc với sinh viên. Khác với môi trường phổ thông, ĐH đòi hỏi sinh viên chủ động lập kế hoạch học tập, đăng ký học phần và quản lý thời gian. Nếu chưa xây dựng được phương pháp học phù hợp, sinh viên có thể gặp khó khăn ngay từ những học kỳ đầu, dẫn đến nợ môn, kết quả học tập sa sút và tâm lý chán nản.
Gánh nặng tài chính cũng là yếu tố chi phối trực tiếp đến quyết định thôi học. Bên cạnh học phí, sinh viên còn phải chi trả tiền thuê trọ, ăn uống, đi lại và các khoản sinh hoạt phí khác. "Đối với các trường hợp có hoàn cảnh khó khăn, việc lao vào làm thêm để trang trải cuộc sống dễ bào mòn thể lực và thời gian ôn luyện, khiến việc học trên giảng đường dần bị đẩy xuống thứ yếu", thạc sĩ Nhơn đánh giá.
Tăng hỗ trợ sinh viên, phát hiện sớm nguy cơ thôi học
Từ những nguyên nhân trên, thạc sĩ Võ Ngọc Nhơn nhấn mạnh công tác theo dõi tiến độ học tập và hỗ trợ sinh viên đóng vai trò quan trọng. Những dấu hiệu như nghỉ học kéo dài, kết quả học tập giảm sút, nợ môn hoặc không đăng ký học phần có thể cho thấy người học đang gặp khó khăn cần được phát hiện và tìm hiểu kịp thời.
Để ngăn chặn nguy cơ sinh viên bỏ dở chương trình đào tạo, ông Nhơn cho rằng các trường cần ưu tiên dồn nguồn lực hỗ trợ tân sinh viên ngay từ những tuần đầu nhập học. Đây là giai đoạn chuyển tiếp nhạy cảm nhất, quyết định khả năng sinh viên thích ứng với phương pháp giảng dạy, nếp sinh hoạt và chuẩn mực học thuật mới.
"Theo đó, nhà trường cần chủ động triển khai các hoạt động hỗ trợ như tổ chức cố vấn học tập gặp gỡ từng sinh viên trong tháng đầu, đưa kỹ năng học tập ở bậc ĐH vào chương trình đào tạo, thành lập các nhóm học tập nhỏ và xây dựng mô hình sinh viên khóa trên đồng hành cùng tân sinh viên", thạc sĩ Nhơn chia sẻ.
Một giải pháp mang tính then chốt là thiết lập hệ thống cảnh báo sớm dựa trên dữ liệu học vụ. Thông qua việc rà soát tỷ lệ chuyên cần, điểm kiểm tra giữa kỳ, tiến độ tích lũy tín chỉ và tình trạng hoàn thành học phí, nhà trường hoàn toàn có thể định vị những trường hợp có nguy cơ bỏ học.
"Khi phát hiện bất thường, cố vấn học tập phải chủ động tiếp cận tìm hiểu nguyên nhân, thay vì chỉ thụ động chờ đến khi người học rơi vào diện buộc thôi học hoặc nộp đơn xin bảo lưu, thôi học", Phó giám đốc Trung tâm Tư vấn tuyển sinh của Trường ĐH Công nghệ TP.HCM đề xuất.
Thạc sĩ Võ Ngọc Nhơn cũng khuyến nghị các trường ĐH cần liên kết chặt chẽ với trường THPT trong công tác tư vấn hướng nghiệp từ sớm; đồng thời công khai, minh bạch thông tin về chương trình đào tạo, chuẩn đầu ra, khối lượng kiến thức và bức tranh việc làm thực tế. Sự minh bạch này giúp học sinh có điểm tựa vững chắc để lựa chọn ngành học phù hợp ngay từ khâu đăng ký nguyện vọng.
Bình luận (0)