Mối ‘duyên’ thầm lặng hơn 20 năm nơi mảnh đất anh hùng

Tọa độ của sự biết ơn giữa lòng thành phố

Tại Nghĩa trang liệt sĩ TP.HCM (phường Long Bình), ngày mới bắt đầu trong không gian yên tĩnh dưới những tán cây cổ thụ. Ánh nắng xuyên qua vòm lá, trải xuống những hàng mộ thẳng tắp. Khác với nhịp sống náo nhiệt bên ngoài, nơi đây mang một vẻ trầm mặc, là nơi nhiều người tìm đến dâng hương, tưởng nhớ những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Nghĩa trang không chỉ là nơi an nghỉ của các liệt sĩ, mà còn là địa chỉ giáo dục truyền thống, nhắc nhớ đạo lý uống nước nhớ nguồn. Vào những dịp lễ lớn, nơi đây đón các đoàn lãnh đạo, người dân, đoàn viên, thanh niên đến viếng, dâng hương và tham gia các hoạt động tri ân.

ẢNH: TGCC

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng sự hy sinh của những người nằm lại vẫn được các thế hệ hôm nay ghi nhớ. Bên cạnh những lễ tưởng niệm trang trọng, lòng tri ân còn được thể hiện qua những việc làm bình dị, diễn ra mỗi ngày. Trong đó có công việc của những người chăm sóc nghĩa trang, âm thầm giữ gìn từng hàng mộ, lối đi và khoảng xanh nơi đây.

Hơn 20 năm gắn bó với từng hàng bia đá

Khi thành phố vừa thức giấc, cô Nga đã có mặt tại khu M28 để bắt đầu công việc quen thuộc.

Không có những lời chúc mừng hay sự chú ý đặc biệt, công việc của cô cùng các đồng nghiệp diễn ra đều đặn mỗi ngày. Họ đi qua từng dãy mộ, kiểm tra cỏ cây, nhặt lá rụng, lau chùi bia đá, tỉa những cành cây che khuất. Trước các dịp lễ lớn, khối lượng công việc tăng lên đáng kể. Các công nhân phải làm từ sáng sớm đến chiều muộn để khuôn viên luôn sạch sẽ, trang nghiêm.

ẢNH: TGCC

"Ở đây có các chú có tên, ngày tháng đồ hết rồi, còn các chú đằng kia thì chưa có", cô Nga vừa nói vừa chỉ về phía những phần mộ phía trước.

Trên những tấm bia đá, có người ghi đầy đủ họ tên, quê quán, đơn vị; cũng có những phần mộ chưa xác định được thông tin. Cô Nga nhớ lại những trường hợp khiến mình day dứt, khi có hai gia đình từ hai vùng quê khác nhau cùng tìm đến nhận một phần mộ là người thân. Việc xác minh phải được các cơ quan chức năng phối hợp thực hiện, thông qua hồ sơ, kỷ vật và các phương pháp chuyên môn như giám định ADN.

Những câu chuyện ấy khiến cô hiểu hơn về những mất mát mà chiến tranh để lại. Công việc chăm sóc nghĩa trang vì thế không chỉ là quét dọn, cắt tỉa hay lau chùi. Mỗi ngày tiếp xúc với những phần mộ, chứng kiến những người thân tìm về thăm viếng, cô càng trân trọng công việc mình đang làm.

Nhìn khuôn viên sạch đẹp, lòng bỗng thấy bình yên

Công việc ngoài trời tại nghĩa trang phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết. Có những ngày nắng gắt, lại có những ngày mưa rào xối xả không ngớt, hoặc những đợt cao điểm dọn dẹp khiến các công nhân chẳng kịp nghỉ tay dùng bữa trưa.

"Đã có lần cô tính chuyển đi, nhưng rồi lại thôi, làm được ở đây chắc có lẽ cũng do có cái duyên với mấy chú", cô cười khi kể lại.

Thu nhập từ công việc không quá cao, nhưng suốt hơn 20 năm qua, từng gốc cây, từng ngõ ngách đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống của cô. Với cô Nga, việc giữ gìn nơi đây từ lâu đã vượt qua khái niệm một công việc trả lương bình thường, mà trở thành sự tự nguyện chăm sóc như chính ngôi nhà của mình.

"Cũng giống như nhà mình vậy, nhìn khuôn viên sạch đẹp, trong lòng cô cũng tự nhiên cảm thấy thoải mái", cô chia sẻ.

ẢNH: TGCC

Thỉnh thoảng, nghĩa trang đón các đoàn đoàn viên, học sinh, sinh viên đến hỗ trợ dọn dẹp. Các bạn trẻ cùng quét lá, chăm sóc bồn hoa, trò chuyện với những công nhân đang làm việc. Sự góp sức ấy giúp mọi người vơi bớt phần nào công việc, đồng thời mang đến niềm vui cho những người đã nhiều năm gắn bó với nơi này.

Với cô Nga, nhìn thấy người trẻ chủ động đến nghĩa trang, tìm hiểu về những người đã hy sinh và tham gia các hoạt động chăm sóc phần mộ cũng là một điều đáng quý. Bởi sự tri ân không chỉ nằm ở những lời tưởng nhớ, mà còn thể hiện qua cách mỗi thế hệ gìn giữ những địa chỉ lịch sử.

Tiếp nối ngọn lửa tri ân của thế hệ trẻ

Với người trẻ sinh ra trong thời bình, chiến tranh có thể được biết đến qua sách giáo khoa, phim tư liệu và những câu chuyện của thế hệ đi trước. Nhưng khi trực tiếp đứng trước những hàng mộ tại Nghĩa trang liệt sĩ TP.HCM, lịch sử hiện lên cụ thể hơn qua từng cái tên, quê quán và những phần mộ chưa xác định được danh tính.

Ngày thường hay dịp lễ, công việc chăm sóc nghĩa trang vẫn diễn ra đều đặn. Những người công nhân tiếp tục quét lá, lau bia, chăm sóc cây xanh để nơi an nghỉ của các liệt sĩ luôn sạch đẹp, trang nghiêm. Họ không trực tiếp tham gia chiến đấu, nhưng đang góp phần gìn giữ không gian tưởng niệm, để những người đã ngã xuống luôn được nhớ đến và trân trọng.

ẢNH: TGCC

Lòng biết ơn không nhất thiết phải thể hiện bằng những hoạt động quy mô hay chỉ được nhắc đến trong các dịp kỷ niệm. Đó có thể là một lần đến thăm, cúi đầu trước phần mộ liệt sĩ, thắp nén hương tưởng nhớ; là buổi cuối tuần cùng bạn bè tham gia quét dọn, chăm sóc cảnh quan nghĩa trang.

Những việc làm giản dị ấy góp phần giữ gìn sự trang nghiêm cho nơi an nghỉ của các liệt sĩ, đồng thời giúp người trẻ hiểu hơn về lịch sử, trân trọng giá trị của hòa bình và ý thức rõ hơn trách nhiệm của mình với hiện tại.