Máy ảnh ngày càng dễ tiếp cận, smartphone ngày càng mạnh, preset (cài đặt sẵn) và công cụ chỉnh sửa thông minh khiến việc tạo ra một bức ảnh "bắt mắt" chưa bao giờ nhanh đến thế. Nhưng cũng chính vì vậy, ranh giới giữa ảnh đẹp và ảnh có giá trị nghề nghiệp, thương mại, nghệ thuật nhiếp ảnh lại ngày càng giãn ra. Khi hình ảnh bị cuốn vào guồng quay "đẹp nhanh - dùng nhanh - thay thế nhanh", không ít người cầm máy sớm có thu nhập nhưng thiếu nền tảng để đi đường dài, dễ lẫn lộn giữa việc làm nội dung hút view và hành trình xây dựng một nghề nghiệp bền vững.
Trò chuyện với nhiếp ảnh gia Nguyễn Long - người từng đoạt giải ảnh quốc tế IPA 2025, hiện trực tiếp giảng dạy nhiều khóa đào tạo nhiếp ảnh - câu chuyện về nghề được chia sẻ thực tế, đúng với những gì người trẻ đang băn khoăn.
Cặp siêu mẫu song sinh Thúy Hằng - Thúy Hạnh tỏa sáng với vẻ đẹp thời trang và thần thái cuốn hút dưới ống kính nhiếp ảnh gia Nguyễn Long
ẢNH: NVCC
Nhiếp ảnh thời trang thời nền tảng số: Cơ hội mở, thách thức nhiều
Trong thời đại TikTok, Instagram và AI bùng nổ, nhiếp ảnh thời trang đang thu hút rất nhiều người trẻ. Anh nhìn nhận thực tế này như thế nào?
Nguyễn Long: Tôi nghĩ đây là giai đoạn nhiếp ảnh thời trang trở nên "dễ tiếp cận" nhất từ trước đến nay. Máy ảnh, smartphone, công cụ chỉnh sửa đều rất mạnh, ai cũng có thể tạo ra hình ảnh bắt mắt và chia sẻ ngay lập tức. Điều này tạo ra nhiều cơ hội, nhưng cũng đồng thời khiến nhiều bạn trẻ lầm tưởng rằng chỉ cần chụp đẹp, hợp trend là đủ để làm nghề.
Anh từng nói nhiếp ảnh thời trang là nghề "ai cũng nghĩ làm được". Vì sao lại có cảm giác đó?
Vì bây giờ cầm máy rất dễ, kiếm việc cũng không quá khó. Chỉ cần vài bộ ảnh nhìn "đẹp mắt", đúng thị hiếu mạng xã hội, nhiều bạn đã có thể nhận job (việc), kiếm tiền khá sớm. Có những trường hợp tôi thấy rất rõ là "đẹp mặt ăn tiền", làm nhanh - thu nhanh, nên càng củng cố cảm giác đây là nghề dễ. Nhưng chính sự dễ dãi ban đầu đó lại khiến nhiều người xem nhẹ tiêu chí nghề nghiệp, không còn đặt câu hỏi mình đang làm nghề hay chỉ đang cung cấp một dịch vụ hình ảnh đơn giản.
Các bức ảnh khai thác vẻ đẹp hình thể và cấu trúc thị giác thay vì cảm xúc bề mặt, mang tinh thần fine art fashion (thời trang mỹ thuật) giàu tính điện ảnh và nghệ thuật
ẢNH: NVCC
Sự dễ dãi đó ảnh hưởng thế nào đến chất lượng nhiếp ảnh thời trang hiện nay?
Ảnh hưởng rất lớn. Khi không có nền tảng, người chụp thường xử lý vấn đề theo cách nhanh và an toàn nhất. Ví dụ như hiện nay các công cụ chỉnh sửa bằng AI rất mạnh, lược bỏ gần như toàn bộ khâu thủ công. Nhiều người không còn hiểu kết cấu da, không nắm được thẩm mỹ màu sắc khoa học, nên ảnh nhìn nhẵn nhụi, sạch sẽ nhưng thiếu sức sống. Điều này tạo ra khoảng cách rất rõ giữa ảnh "đẹp để xem" và ảnh "có giá trị nghề nghiệp, thương mại hoặc nghệ thuật".
Bức ảnh được xử lý theo phong cách fine art - lifestyle fashion (phong cách nằm ở “vùng giao thoa” giữa nghệ thuật thị giác và đời sống thường nhật), kết hợp kỹ thuật ánh sáng tự nhiên và bảng màu được kiểm soát tinh tế
ẢNH: NVCC
Nhiếp ảnh thời trang dễ chụp đẹp nhưng có dễ thành nghề?
Vậy khoảng cách giữa ảnh "nhìn đẹp" và ảnh "có giá trị" nằm ở đâu?
Nó nằm ở tư duy. Có một nhóm chụp theo bản năng, khung hình thường rất phức tạp nhưng thiếu tinh tế. Ngược lại, những người được học bài bản sẽ hiểu bố cục, ánh sáng, nhịp điệu thị giác và biết cách tối giản để tạo chiều sâu. Ảnh có giá trị không chỉ để trả khách hàng cho xong, mà có thể đứng độc lập như một tác phẩm. Để làm được điều đó, người chụp phải có kiến thức nền đủ dày, chứ không thể chỉ dựa vào thiết bị hay preset.
Với nhiếp ảnh thời trang, kiến thức nền tảng quan trọng đến mức nào?
Rất quan trọng. Nhiếp ảnh thời trang không thể tách rời thời trang. Người chụp cần hiểu phom dáng, chất liệu vải, cấu trúc trang phục, lịch sử thời trang và tinh thần đương đại của thị trường. Bạn không hiểu thời trang, bạn không thể kể câu chuyện thời trang bằng hình ảnh. Chụp đẹp một người mẫu là chưa đủ, quan trọng là bức ảnh đó có truyền tải đúng tinh thần thiết kế, đúng định hướng thương hiệu hay không.
Hai bức ảnh của diễn viên Huỳnh Anh và nam vương Nguyễn Minh Ứng cho thấy khả năng xử lý ánh sáng, màu sắc và không gian rất chặt chẽ: một khung hình trầm tĩnh, nặng khối, giàu chất liệu trong bối cảnh kiến trúc cổ; khung hình còn lại tối giản, hiện đại, kiểm soát tương phản màu sắc chuẩn mực, mang tinh thần studio fashion đương đại rõ nét
ẢNH: NVCC
Trong bối cảnh nền tảng số đẩy hình ảnh lên rất nhanh, nhiều bạn trẻ tập trung làm TikTok, xây kênh, hút view. Anh nhìn xu hướng này ra sao?
Nguyễn Long: Mạng xã hội và thương hiệu cá nhân là cần thiết, tôi không phủ nhận điều đó. Nhưng nếu chỉ tập trung vào việc quảng bá, chạy view mà né tránh phần khó hơn là học nghề, thì rất nguy hiểm. Nhiếp ảnh thời trang không phải nghề ăn xổi. Bạn có thể nổi nhanh, nhưng rất khó trụ lâu nếu thiếu kiến thức và chiều sâu. Nếu coi đây là nghề nghiêm túc, bạn phải đầu tư cho học thuật, cho tư duy thị giác, cho hiểu biết văn hóa và các kiến thức khoa học phụ trợ như ánh sáng, màu sắc, phản xạ chất liệu - thiếu những điều này, ảnh tuy có đẹp nhưng khó có chiều sâu…
Hậu trường một buổi chụp ảnh của nhiếp ảnh gia Nguyễn Long (bìa trái) và diễn viên Huỳnh Anh
ẢNH: NVCC
Khi AI ngày càng can thiệp sâu vào quá trình sáng tạo, đào tạo bài bản còn cần thiết không?
Càng cần thiết hơn. AI chỉ tạo ra sản phẩm ở mức tương đương với người huấn luyện nó. Người có nền tảng tốt sẽ dùng AI để tối ưu sáng tạo. Người thiếu nền tảng sẽ bị AI kéo xuống mức trung bình. Một tác phẩm nhiếp ảnh tối thiểu phải hội tụ kỹ thuật, bố cục, thị giác, tỷ lệ, màu sắc, văn hóa và cảm xúc. Không có kiến thức cho từng yếu tố này, ảnh dù chụp bằng máy đắt tiền đến đâu cũng chỉ dừng ở mức an toàn.
Vậy theo anh để theo đuổi nghề nhiếp ảnh thời trang nên lấy điều gì làm quan trọng?
Trong hệ sinh thái ngành thời trang, nhiếp ảnh thời trang là lĩnh vực đòi hỏi đào tạo bài bản nhất. Học không làm bạn chậm lại, mà giúp bạn đi xa hơn. Lĩnh vực này cạnh tranh ngày càng khốc liệt, người trụ lại không phải người chạy nhanh nhất, mà là người hiểu rõ mình đang chụp gì, vì sao chụp và muốn kể câu chuyện gì bằng hình ảnh. Giữa rất nhiều cơ hội "làm nhanh - nổi sớm", điều quan trọng nhất là đừng đánh mất nền tảng. Vì nhiếp ảnh thời trang có thể dễ chụp đẹp, nhưng không dễ ghi dấu ấn, và càng không dễ để trở thành người làm nghề thực thụ.
