Tờ Washington Post ngày 25.9 đưa tin, dẫn lời các quan chức Mỹ được tiếp cận tài liệu mật trình Quốc hội cho biết bản đánh giá nằm trong hồ sơ phục vụ quá trình xem xét thỏa thuận Mỹ giúp Ả Rập Xê Út thiết lập chương trình hạt nhân dân sự.
Theo đó, một số nhà lập pháp Mỹ lo ngại thỏa thuận của chính quyền Tổng thống Donald Trump có thể tạo điều kiện phát triển vũ khí hạt nhân và châm ngòi chạy đua vũ trang trong khu vực, dù cho phép các công ty Mỹ theo đuổi các dự án năng lượng hạt nhân trị giá hàng chục tỉ USD tại Ả Rập Xê Út.
Theo báo cáo, thỏa thuận ban đầu sẽ giới hạn mức làm giàu uranium của Ả Rập Xê Út dưới 5%, nhưng cho phép tăng lên 20% sau khi có thêm nghiên cứu và thỏa thuận bằng văn bản.
Bộ trưởng Năng lượng Ả Rập Xê Út, Hoàng tử Abdulaziz bin Salman al-Saud, phát biểu tại Hội nghị Biến đổi Khí hậu Liên Hiệp Quốc (COP26), ở Anh hồi tháng 11.2021
ẢNH: REUTERS
Một mối lo ngại khác là thỏa thuận không yêu cầu Ả Rập Xê Út thông qua Nghị định thư bổ sung của Cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), trong đó quy định về việc thanh tra các cơ sở hạt nhân và địa điểm nghiên cứu. Các chuyên gia về chống phổ biến vũ khí hạt nhân cảnh báo điều này có thể cản trở nỗ lực phát hiện hoạt động phát triển vũ khí tại các cơ sở không được khai báo.
Bên cạnh đó, các thượng nghị sĩ đảng Dân chủ đã chỉ trích các điều khoản bảo đảm của thỏa thuận trong thư gửi Ngoại trưởng Marco Rubio, cho rằng thỏa thuận có thể cho phép Ả Rập Xê Út làm giàu uranium và có khả năng phát triển vũ khí hạt nhân. Một số nhà lập pháp cũng tìm cách ngăn thỏa thuận trong thời gian Quốc hội xem xét 90 ngày.
Bộ Ngoại giao Mỹ sau đó đã bảo vệ thỏa thuận này và tuyên bố Washington sẽ không ủng hộ chương trình vũ khí hạt nhân của Ả Rập Xê Út.
Phía chính phủ Ả Rập Xê Út cũng dẫn lại tuyên bố trước đó của Bộ trưởng Năng lượng, Hoàng tử Abdulaziz bin Salman cho biết chương trình này nhằm mục đích “hòa bình” và được phát triển với “mức độ trách nhiệm và minh bạch cao nhất”.
Pháp sẽ đưa quân đến giúp Ả Rập Xê Út bảo vệ cảng biển Đỏ
Ngoài ra, những lo ngại về tham vọng hạt nhân của Ả Rập Xê Út cũng liên quan đến phát ngôn của Thái tử Mohammed bin Salman năm 2018, khi ông nói Riyadh sẽ phát triển vũ khí hạt nhân nếu Iran làm vậy.
Ông Trump cho biết bình thường hóa quan hệ với Israel vẫn là điều kiện để đạt thỏa thuận hạt nhân. Tuy nhiên, Ả Rập Xê Út chưa đồng ý thiết lập quan hệ ngoại giao với Israel, trong khi chính phủ Israel tiếp tục phản đối việc thành lập nhà nước Palestine.
Bình luận (0)