Tuổi mười bảy trong màu áo xanh

Sáng đầu tiên của kỳ thi, tôi đưa con gái đến điểm thi từ rất sớm. Trời tháng 6 mới hơn 6 giờ mà hơi nóng đã hầm hập bốc lên từ mặt đường. Trước cổng trường, phụ huynh đứng thành từng nhóm nhỏ, người tranh thủ dặn con vài câu trước giờ làm bài, người chăm chú nhìn sơ đồ phòng thi, người lặng lẽ dõi theo bước chân con khuất dần sau cánh cổng. Với nhiều gia đình, đây là cột mốc quan trọng sau 9 năm học.

Giữa dòng người đông đúc ấy, điều thu hút ánh nhìn của tôi lại không phải những tấm băng rôn hay tiếng loa hướng dẫn, mà là những chiếc áo xanh tình nguyện.

ẢNH: TGCC/FB ĐOÀN TN XÃ KIẾN XƯƠNG

Màu áo của niềm tin và hy vọng

Các em có lẽ chỉ mới học lớp 10, lớp 11, gương mặt vẫn nguyên nét hồn nhiên của tuổi học trò. Người cầm bảng hướng dẫn phòng thi, người phát nước uống, người ân cần trao từng chiếc quạt cầm tay cho thí sinh và phụ huynh. Thấy một bác lớn tuổi loay hoay tìm phòng thi cho con, một nữ tình nguyện viên nhanh nhẹn bước đến, cúi người lắng nghe rồi nhẹ nhàng chỉ dẫn. Những cử chỉ nhỏ cùng nụ cười thân thiện khiến khoảng sân trường như bớt đi phần nào sự căng thẳng của buổi sáng thi.

Con gái tôi nhận chai nước từ tay một bạn tình nguyện viên rồi quay sang mỉm cười: "Mẹ ơi, các anh chị nhiệt tình quá!". Tôi khẽ gật đầu. Đôi khi, giữa một buổi sáng đầy áp lực, chỉ một chai nước mát hay một lời động viên cũng đủ tiếp thêm sự an tâm cho cả thí sinh lẫn phụ huynh.

Trò chuyện với cán bộ Đoàn địa phương, tôi mới biết những tình nguyện viên ấy đều là học sinh các trường THPT trên địa bàn xã Kiến Xương. Các em tự nguyện tham gia chương trình "Tiếp sức mùa thi", dành những ngày đầu hè để đồng hành, tiếp sức cho các em khóa dưới bước vào kỳ thi với tâm thế bình tĩnh và tự tin hơn.

Lúc ấy, tôi chỉ nghĩ mình vừa chứng kiến một hoạt động đẹp của tuổi trẻ. Không ngờ, đó mới chỉ là điểm khởi đầu. Đằng sau những nụ cười dưới màu áo xanh còn là cả một mùa hè lặng lẽ cống hiến. Càng dõi theo, tôi càng tin rằng khi sức trẻ được trao cơ hội, được định hướng và tin tưởng, những điều tốt đẹp sẽ tự nhiên lan tỏa.

ẢNH: TGCC/FB ĐOÀN TN XÃ KIẾN XƯƠNG

Mùa hè không nghỉ

Tôi từng nghĩ, chiến dịch "Tiếp sức mùa thi" khép lại cũng là lúc mùa hè của các em thực sự bắt đầu. Ở tuổi 16, 17, đó vốn là quãng thời gian được mong chờ nhất sau một năm học với những buổi sáng được ngủ thêm một chút, những cuộc hẹn cùng bạn bè hay những ngày thảnh thơi không còn tiếng trống trường.

Thế nhưng, một lần tình cờ lướt trang Facebook của Đoàn Thanh niên xã Kiến Xương, tôi lại bắt gặp những gương mặt quen thuộc trong màu áo xanh hôm nào. 

Vẫn là các em, chỉ có công việc thay đổi. Hôm thì quét dọn đường làng, phát quang bụi rậm, nhặt từng mẩu rác ven đường; hôm lại tuyên truyền phòng, chống đuối nước cho thiếu nhi, khám và tư vấn sức khỏe miễn phí cho người dân, phối hợp với lực lượng công an hỗ trợ cài đặt, kích hoạt tài khoản định danh điện tử (VNeID), làm căn cước cho trẻ em. Rồi những suất cháo nghĩa tình được trao đến người bệnh, những chiếc máy tính gửi tặng học sinh có hoàn cảnh khó khăn, những buổi sinh hoạt hè rộn rã tiếng cười của thiếu nhi... Ở đâu cũng thấp thoáng màu áo xanh tình nguyện.

Mỗi bức ảnh chỉ ghi lại một khoảnh khắc rất đỗi bình dị. Không có việc làm nào quá lớn lao, cũng chẳng có những lời tung hô ồn ào. Nhưng càng dõi theo, tôi càng nhận ra các em dường như chưa bao giờ đứng yên. 

Hết hoạt động này đến hoạt động khác, các em lặng lẽ đi qua mùa hè bằng những việc làm giản dị mà ý nghĩa. Có lẽ, mùa hè của các em không được đong đếm bằng những ngày nghỉ, mà bằng những điều tốt đẹp đã kịp trao đi.

ẢNH: TGCC/FB ĐOÀN TN XÃ KIẾN XƯƠNG

Điều khiến tôi xúc động không phải là các em tham gia bao nhiêu hoạt động, mà là cách các em lựa chọn dành kỳ nghỉ hè của mình. 

Tôi hiểu rằng, ngoài những buổi tình nguyện, các em vẫn học thêm, vẫn phụ giúp cha mẹ việc nhà, việc đồng áng và vẫn có những niềm vui rất đỗi bình thường của tuổi học trò. Nhưng giữa rất nhiều lựa chọn của tuổi trẻ, các em đã dành một phần quỹ thời gian để khoác lên mình màu áo xanh, bước ra khỏi màn hình điện thoại và mạng xã hội, không ngại nắng gắt hay những cơn mưa bất chợt để góp một phần sức trẻ cho quê hương. 

Có lẽ, chính sự lựa chọn ấy đã làm nên ý nghĩa của tuổi 17 và của một mùa hè đáng nhớ.

ẢNH: TGCC/FB ĐOÀN TN XÃ KIẾN XƯƠNG

Trưởng thành từ những lần cho đi

Người xưa vẫn ví tuổi 17 là cái tuổi "bẻ gãy sừng trâu" - độ tuổi căng tràn sức sống và sẵn sàng dấn thân. Quả thật, sức mạnh của tuổi 17 không chỉ nằm ở đôi vai khỏe hay những bước chân nhanh nhẹn, mà còn ở một trái tim biết sẻ chia, biết dành thời gian và công sức để mang đến niềm vui cho người khác.

Ngẫm lại, tôi nhận ra có những bài học không nằm trong bất kỳ cuốn sách giáo khoa nào. Không có tiết học nào dạy con người biết yêu thương bằng một công thức, cũng chẳng có trang sách nào có thể thay thế cảm giác hạnh phúc khi tự tay giúp được một ai đó. 

Chính những trải nghiệm ấy bồi đắp lòng nhân ái, tinh thần trách nhiệm và ý thức sống vì cộng đồng - những giá trị sẽ theo các em lâu hơn bất kỳ điểm số nào trên lớp. Đó cũng là một cách giáo dục đẹp: giáo dục bằng trải nghiệm, bằng hành động và bằng những điều tử tế mà người trẻ tự mình lựa chọn.

Là một người mẹ, tôi thấy lòng mình nhẹ nhõm khi con gái được chứng kiến những hình ảnh đẹp ấy ngay từ những ngày đầu bước vào một dấu mốc quan trọng của tuổi học trò. Các em không lớn hơn con tôi bao nhiêu tuổi nhưng đã biết đứng ở vị trí của người trao đi thay vì chỉ đón nhận. 

Những tấm gương gần gũi ấy có lẽ sẽ lay động hơn nhiều lời khuyên hay những bài học đạo đức khô khan. Bởi trẻ em thường học từ những điều mình nhìn thấy. Khi chứng kiến sự tử tế, các em sẽ thêm tin vào điều tốt đẹp; và khi từng được nhận yêu thương, các em cũng sẽ muốn tiếp tục trao đi yêu thương.

Tôi chợt nghĩ, mùa hè rồi sẽ qua, màu áo xanh ấy cũng sẽ trở lại với những trang vở và lớp học. Nhưng những gì các em đã gieo trong mùa hè này sẽ còn ở lại rất lâu trong lòng những người từng được giúp đỡ. Và biết đâu, chính những việc làm bình dị hôm nay sẽ trở thành hành trang quý giá, để mai này khi trưởng thành, các em vẫn giữ nguyên một trái tim biết sống vì người khác.

ẢNH: TGCC/FB ĐOÀN TN XÃ KIẾN XƯƠNG

Mùa hè rồi sẽ khép lại. Những chiếc áo xanh sẽ trở về với lớp học và những ước mơ của tuổi 17. Có thể không nhiều người còn nhớ tên từng tình nguyện viên đã trao một chai nước, chỉ đường đến phòng thi hay lặng lẽ quét sạch một con đường làng. Nhưng tôi tin, những điều tử tế ấy sẽ còn ở lại trong nụ cười của người được giúp đỡ, trong niềm tin của những bậc phụ huynh như tôi và trong những hạt mầm nhân ái được gieo vào thế hệ trẻ.