Hơn 20 năm nối những bước chân hy vọng

Bác sĩ thương binh

Chúng tôi tìm đến thăm nhà ông Lê Thành Đô, 81 tuổi, ở ngõ Gốc Đề (phường Tương Mai, TP.Hà Nội) vào một ngày đầu hè nóng oi ả. Trong xưởng chế tạo tay chân giả nhỏ bé, ông Đô vẫn đang miệt mài chế tạo tay chân giả cho người khuyết tật. Với ông Đô, tuổi tác hay thời tiết có thế nào đi chăng nữa cũng không bằng những gian nan, thiệt thòi mà thương binh, người khuyết tật phải mang theo suốt đời. Vì thế, khi còn đủ sức khỏe, ông vẫn cần mẫn làm việc từ sáng sớm đến tận đêm khuya.

Xưởng của ông hầu như không khi nào tắt đèn. Có hôm đông đủ cộng sự cùng hỗ trợ, có hôm chỉ còn một mình người bác sĩ già lặng lẽ phân loại hồ sơ, pha bột, vẽ khuôn, chỉnh sửa từng chi tiết. 

ẢNH: NVCC

Mồ côi cha mẹ từ nhỏ, ông Lê Thành Đô sớm rèn cho mình ý chí tự lập. Khi đang học lớp 10, ông tình nguyện nhập ngũ và được biên chế về Sư đoàn 304, làm nhiệm vụ rà phá bom mìn.

Năm 1968, trong một lần làm nhiệm vụ tại cầu Hàm Rồng (Thanh Hóa), ông bị thương ở cánh tay và vùng mặt. Một năm sau, ông xuất ngũ với thương tật hạng 2/4.

Trở về đời thường, người lính năm nào tiếp tục bước vào một hành trình mới. Ông theo học Trường đại học Y Hà Nội rồi lần lượt công tác tại Trung tâm Điều dưỡng thương binh Thuận Thành (Bắc Ninh) và Viện Chỉnh hình thuộc Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội trước đây.

Những năm tháng gắn bó với công tác phục hồi chức năng, chỉnh hình đã giúp ông tích lũy nhiều kinh nghiệm và thấu hiểu hơn những khó khăn mà người khuyết tật phải đối mặt. Từ đó, trong ông luôn đau đáu một mong muốn: làm sao để những người có hoàn cảnh khó khăn cũng có cơ hội sở hữu tay, chân giả mà không phải lo gánh nặng chi phí.

"Hòa bình lập lại, nhiều đồng đội của tôi đã nằm lại chiến trường, còn mình may mắn được trở về, được học hành và làm nghề. Tôi luôn tự hỏi mình có thể làm gì để giúp đỡ anh em. Còn với người khuyết tật, họ vốn đã chịu nhiều thiệt thòi về số phận, lại thêm khó khăn về kinh tế nên càng cần được sẻ chia", ông Đô tâm sự.

ẢNH: NVCC

Những bước đi hạnh phúc

Năm 2004, với sự hỗ trợ của các tổ chức nhân đạo và đồng nghiệp, bác sĩ Đô cùng cộng sự thành lập Trung tâm Tư vấn trợ giúp chỉnh hình cho người khuyết tật. Những ngày đầu, trung tâm đối mặt đủ bề khó khăn, từ nhân lực, kinh phí đến trang thiết bị chuyên dụng. Thế nhưng, người bác sĩ - thương binh ấy vẫn kiên trì theo đuổi mục tiêu giúp những người kém may mắn có cơ hội tìm lại khả năng vận động.

Không ít lần, ông dành cả khoản lương hưu ít ỏi của mình để duy trì hoạt động của trung tâm. Với ông, đó không chỉ là công việc mà còn là sự đồng cảm với khát khao rất đỗi giản dị của người khuyết tật: được đứng dậy, tự bước đi trên chính đôi chân của mình.

"Ngày ấy, các vật tư và thiết bị chuyên dụng hầu hết đều phải nhập từ nước ngoài, vừa khan hiếm vừa tốn kém. Kinh phí lại eo hẹp nên tôi phải tìm đến nhiều tổ chức để vận động hỗ trợ mới có thể làm được những chiếc chân giả đầu tiên", bác sĩ Đô nhớ lại.

Rồi từ những bộ phận giả được làm bằng cả tâm huyết ấy, tiếng lành dần lan xa. Ngày càng nhiều thương binh và người khuyết tật tìm đến nhờ ông giúp đỡ. Mỗi người mang một hoàn cảnh, một khiếm khuyết khác nhau: người mất chân, người mất tay, có người mất cả tay lẫn chân. Vì vậy, bác sĩ Đô không làm theo một khuôn mẫu cố định mà đo đạc, thiết kế và chế tạo riêng cho từng trường hợp để phù hợp nhất với nhu cầu sử dụng.

ẢNH: NVCC

Trên những bức tường trong ngôi nhà nhỏ của bác sĩ Đô treo kín những bức ảnh đã ngả màu theo năm tháng. Đó không phải ảnh người thân mà là hình ảnh của những thương binh, người khuyết tật từng tìm đến ông suốt 22 năm qua. Trong mỗi khung hình, họ đều nở nụ cười hạnh phúc, đứng vững trên đôi chân giả hoặc sử dụng thành thạo cánh tay giả do ông và cộng sự chế tạo.

Với bác sĩ Đô, mỗi bức ảnh là một câu chuyện, một mảnh đời và cũng là phần thưởng quý giá nhất. "Từ khi có điện thoại thông minh, nhiều người quay video cảnh đi lại, sinh hoạt bằng chân giả gửi cho tôi. Tôi đều lưu lại. Được nhìn thấy họ sống, làm việc bình thường là niềm hạnh phúc rất lớn", ông chia sẻ.

Trong số những trường hợp từng giúp đỡ, anh Nguyễn Huy Hoàng (Thanh Hóa) khiến ông nhớ mãi. Năm 2019, khi biết chàng trai bị mất cả hai tay lẫn hai chân tìm đến nhờ giúp đỡ, ông hiểu đây là một ca đặc biệt khó khăn. Không đành lòng bỏ cuộc, bác sĩ Đô cùng cộng sự đã chế tạo cả tay giả lẫn chân giả cho anh Hoàng. Nhờ đó, anh có thể đứng dậy tập đi, đôi tay cũng dần phục hồi khả năng vận động.

ẢNH: NVCC

Hay như cháu Nguyễn Hồng Phúc ở Sơn La, không may bị tai nạn lở đá cướp mất đi đôi chân. "Sau 3 tháng lắp chân, cháu Phúc có thể đi lại khá tốt mà không cần chống nạng khiến tôi rất ngạc nhiên về mức độ thích nghi của cháu với chân giả. Ngoài ra, chúng tôi cũng làm cho cháu loại chân của người lớn, mỗi năm chỉ cần thay phần phụ, tiết kiệm rất nhiều chi phí", bác sĩ Đô nói.

Lật giở cuốn sổ đã sờn mép, bác sĩ Đô lần theo những dòng chữ ghi lại hành trình của hơn 1.500 người được ông hỗ trợ lắp tay, chân giả suốt 21 năm qua. Họ đến trong cảnh ngồi xe lăn, chống nạng hoặc phải nhờ người thân dìu đỡ, nhưng rời ngõ Gốc Đề bằng những bước chân đầy hy vọng. Với một số người, đó còn là những bước đi đầu tiên trong cuộc đời.

ẢNH: NVCC

"Còn sống ngày nào, tôi cố làm ngày ấy"

Trên hành trình hơn 21 năm qua, bác sĩ Đô không đơn độc. Đồng hành cùng ông là những cộng sự chung chí hướng, đến không phải vì đồng lương mà bởi sự ngưỡng mộ và lòng trắc ẩn dành cho những người kém may mắn.

Nhiều người sau khi được giúp đỡ lại tiếp tục giới thiệu những hoàn cảnh khác đến với trung tâm của ông. Chị Chu Thị Trang (Hà Nội) là một trong số đó. Mười năm trước, sau một vụ tai nạn giao thông khiến chị mất một phần chân trái, cuộc sống gần như rơi vào bế tắc. "Chi phí lắp chân giả lên tới 25 triệu đồng, trong khi gia đình tôi không kham nổi. Nhờ người quen giới thiệu, tôi tìm đến bác Đô và được bác làm cho một chiếc chân giả rất vừa vặn. Nhiều người không biết tôi đi chân giả nên tôi tự tin hơn rất nhiều. Tôi biết ơn bác lắm", chị Trang chia sẻ.

Ở tuổi 81, bác sĩ Đô vẫn minh mẫn và nhanh nhẹn. Ông bảo bí quyết của mình là "thuốc vui vẻ" được uống mỗi ngày từ những đoạn video người mang chân giả gửi về. Với ông, nhìn thấy họ tự tin bước đi, lao động và hòa nhập cuộc sống chính là niềm hạnh phúc lớn nhất tuổi xế chiều.

"Tôi tuổi đã cao, không biết ngày nào sẽ về với đồng đội. Vì vậy, còn sống ngày nào tôi sẽ cố gắng làm ngày ấy", ông tâm sự. Từ năm 2023, ông đã gửi thư đến Hội Người khuyết tật ở nhiều địa phương để kết nối, hỗ trợ thêm cho những hoàn cảnh cần lắp tay, chân giả.

Không chỉ gắn bó với công việc chỉnh hình, từ khi nghỉ hưu, bác sĩ Đô còn tích cực tham gia công tác người cao tuổi, vận động kinh phí xóa nhà tạm cho người già neo đơn, tổ chức khám bệnh miễn phí và kết nối việc làm cho người khuyết tật. Bởi vậy, nhiều người trìu mến gọi ông là "người chắp cánh hy vọng".