Hơn 260 lãnh đạo, chuyên gia giáo dục, nhà nghiên cứu và đại diện doanh nghiệp đến từ 108 tổ chức thuộc 14 quốc gia, vùng lãnh thổ đã có mặt tại Trường ĐH Văn Lang để tham dự hội thảo quốc tế "Thúc đẩy giáo dục ĐH tại ASEAN vì tác động bền vững: AI lấy con người làm trung tâm, kỹ năng tương lai và đổi mới sáng tạo".
Đây là hội thảo do Tổng Lãnh sự quán Malaysia tại TP.HCM, Đại sứ quán Malaysia tại Hà Nội, Bộ Giáo dục ĐH Malaysia và Trường ĐH Văn Lang phối hợp tổ chức cuối tuần này.
Tư duy "trường ĐH không giới hạn"
Tại hội thảo này, PGS-TS Ramesh Zaidi Rozan, ĐH Công nghệ Malaysia, bàn sâu tới khái niệm "trường ĐH không giới hạn" trong bối cảnh AI tác động ngày càng mạnh mẽ.
"Với 22% công việc sẽ bị thay đổi vào năm 2030, có 39% các kỹ năng cốt lõi sẽ phải thay đổi, vai trò của trường ĐH không còn chỉ là chuẩn bị cho một nghề nghiệp mà cho sự chuyển đổi nghề nghiệp liên tục. Trường ĐH không thể chỉ đào tạo cho 'công việc đầu tiên' của sinh viên, mà phải chuẩn bị cho người học khả năng thích nghi với nhiều lần thay đổi nghề nghiệp trong suốt cuộc đời", tiến sĩ Ramesh nhận định.
Sinh viên và giảng viên quốc tế tham dự hội thảo
ẢNH: MINH PHƯƠNG
Theo tiến sĩ Ramesh, tư duy về "trường ĐH không giới hạn" sẽ giúp người học đứng vững trước sự thay đổi mà AI tạo ra.
Theo đó, trường ĐH không giới hạn không đơn thuần là một trường ĐH "không có biên giới", mà là một trường ĐH học tập liên tục, kết nối liên tục, tạo ra tác động liên tục, không còn những rào cản không cần thiết. Ở đó, việc học không thể kết thúc sau khi tốt nghiệp mà tri thức được chia sẻ xuyên suốt các ngành học, các trường ĐH, các lĩnh vực, các quốc gia. Đồng thời nghiên cứu không dừng lại ở công bố khoa học mà phải tạo ra giá trị thông qua ứng dụng, đổi mới sáng tạo, chính sách, đóng góp cho xã hội.
"Các trường ĐH cần lắng nghe sâu sắc những vấn đề và nhu cầu của xã hội, nhưng không được đánh mất sứ mệnh cốt lõi của mình. Lắng nghe sinh viên, nhà tuyển dụng, doanh nghiệp, Chính phủ, cộng đồng, nhu cầu của từng vùng, từng địa phương để hiểu những khó khăn, kỳ vọng và những nhu cầu mới đang xuất hiện. Đồng thời phải luôn giữ vững sự chính trực, chất lượng học thuật, sử dụng AI có đạo đức, phát triển bền vững... để bảo vệ những giá trị lâu dài của xã hội, xây dựng niềm tin và phát triển con người", vị đại diện ĐH Công nghệ Malaysia cho biết.
Có mặt tại hội thảo, đại diện Bộ Giáo dục ĐH Malaysia cũng đã chia sẻ về việc Malaysia đang xây dựng hệ thống giáo dục ĐH nhằm hiện thực hóa những điều mà tiến sĩ Ramesh vừa đề cập.
Theo đó, vị đại diện nhấn mạnh 4 yếu tố: AI là công cụ phục vụ con người, không thay thế con người; giáo dục phải trang bị cho sinh viên những năng lực để thích ứng với một thị trường lao động luôn thay đổi; tăng cường hợp tác và kết nối với các trường ĐH trên thế giới; xây dựng một hệ sinh thái giáo dục chung giữa các quốc gia Đông Nam Á.
Điểm đáng chú ý là Malaysia không xem AI, giáo dục nghề nghiệp, nghiên cứu, quốc tế hóa, học tập suốt đời là những chương trình độc lập. Tất cả đều nằm trong một chiến lược tổng thể. Sinh viên được đào tạo thêm các lĩnh vực mới nổi như AI, công nghệ tiền mã hóa, chuyển đổi năng lượng, cơ sở nghiên cứu quốc gia.
Theo đại diện Bộ Giáo dục ĐH Malaysia, tại nước này, AI không được dạy cho sinh viên như một môn kỹ thuật đơn thuần mà gắn với trách nhiệm xã hội, được tích hợp với đạo đức, giá trị, kỹ năng giải quyết vấn đề.
"Chúng tôi cho rằng một sinh viên tốt nghiệp trong tương lai cần hội đủ 3 nhóm năng lực: Năng lực mềm bao gồm giao tiếp, hợp tác, khả năng lãnh đạo, khả năng thích ứng và phục hồi trước khó khăn; năng lực chuyên môn sắc bén bao gồm kiến thức kỹ thuật, tư duy phân tích, năng lực số, hiểu biết về AI, khả năng khai thác và phân tích dữ liệu; trí tuệ toàn diện bao gồm năng lực xã hội, tư duy nhân văn, đạo đức, năng lực làm việc trong môi trường đa văn hóa. Đây là điều giúp con người khác biệt so với AI", đại diện Bộ Giáo dục ĐH Malaysia chia sẻ.
Tập trung vào năng lực con người để tạo khác biệt với AI
Tại ĐH Công nghệ Nanyang, Singapore, giáo sư Avin Ng (Trường Kinh doanh Nanyang), cho biết đơn vị này đã tích hợp AI vào 40% khóa học đến năm 2030; bắt buộc học môn "Khoa học & Công nghệ vì nhân loại" cho mọi sinh viên.
"Tương lai của giáo dục sẽ không được quyết định bởi công nghệ chúng ta mua về, mà bởi năng lực chúng ta xây dựng cho những người đang vận hành các định chế giáo dục. Đừng để AI làm bạn lười biếng. Hãy dùng nó để tư duy sắc bén hơn và làm được nhiều việc hơn", giáo sư Avin Ng cho hay.
Trường ĐH không giới hạn sẽ đào tạo ra những sinh viên có tư duy học tập suốt đời và năng lực thích ứng trước sự thay đổi do AI tạo ra
ẢNH: MỸ QUYÊN
Vị giáo sư đến từ ĐH Công nghệ Nanyang cho rằng đội ngũ quản lý và hành chính của một cơ sở giáo dục ĐH chính là "bộ truyền động" cốt lõi. "Mọi người thường tập trung vào giảng viên ngôi sao, phòng lab hiện đại hay kết quả đầu ra của sinh viên. Tuy nhiên, hàng trăm hay hàng ngàn cán bộ hành chính/vận hành gồm phụ trách tuyển sinh, tài chính, nhân sự, dịch vụ sinh viên... mới chính là 'bộ truyền động' giúp toàn bộ hệ thống vận hành và lan tỏa chiến lược AI tới hàng chục ngàn sinh viên và giảng viên. Nếu tầng lớp này không chuyển dịch, mọi chiến lược AI chỉ dừng lại ở lý thuyết", giáo sư Avin Ng nhận định.
Tiến sĩ Burkhard Schrage, Khoa Kinh doanh ĐH RMIT, cũng cho rằng các trường ĐH phải tập trung vào năng lực của con người, cụ thể ở đây là sinh viên.
"Trường ĐH cần duy trì các hình thức đánh giá không dùng AI (thi vấn đáp, bài tập tại lớp, bài tập không mở sách) để xác nhận năng lực cốt lõi trước khi áp dụng công cụ AI. AI xử lý tốt các tác vụ rõ ràng nhưng gặp khó khăn với các vấn đề thực tế hỗn loạn, thiếu thông tin. Vì thế phải yêu cầu sinh viên xác định vấn đề và biện minh cho phương pháp của họ trước khi thực hiện bằng AI, thuyết trình trực tiếp, có sự phản biện và đánh giá chéo giữa các sinh viên. Đây là những điều mà AI không thể thay thế sinh viên tại các thời điểm đó", tiến sĩ Burkhard Schrage chia sẻ.
Giáo sư Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học giáo dục Việt Nam, cũng bàn về việc cần định hình lại việc học tập và đánh giá tại trường học.
"Giáo dục không chỉ là tạo ra câu trả lời, bài luận hay sản phẩm. Đó là việc chuyển hóa người học: sự hiểu biết, nhân cách, sự tự tin, tính chủ động, trách nhiệm và khả năng hành động một cách sáng suốt. AI không đến để thay thế hay làm giảm vai trò của giáo dục, mà đòi hỏi chúng ta phải định hình lại việc dạy và học để phát triển những con người có tư duy phản biện, sáng tạo và có trách nhiệm trong thế giới công nghệ. Mục tiêu tối thượng vẫn là 'con người', học cùng AI chứ không giao phó tư duy cho AI", Giáo sư Lê Anh Vinh cho biết.
Ông Vinh khẳng định AI không thay thế giáo viên mà làm cho giáo viên trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Giáo viên đóng vai trò là nhà thiết kế nên cần được nâng cao năng lực để thiết kế các bài học, nhiệm vụ mà ở đó học sinh bắt buộc phải tìm tòi, đối thoại và vận dụng thực tế.
Giáo dục ĐH cần quản trị và ứng dụng AI một cách có trách nhiệm
PGS-TS Nguyễn Thu Thủy, Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế, Bộ GD-ĐT nhấn mạnh: "Đối với giáo dục ĐH, câu hỏi quan trọng không còn là có nên ứng dụng AI hay không, mà là làm thế nào để quản trị và ứng dụng AI một cách có trách nhiệm. Một cách tiếp cận lấy con người làm trung tâm phải bắt đầu từ một nguyên tắc cốt lõi: AI cần giúp mở rộng năng lực của con người, chứ không thay thế khả năng phán đoán, phẩm giá và trách nhiệm của con người".
Từ đó, các trường ĐH phải chuyển đổi từ việc truyền đạt kiến thức sang phát triển năng lực; từ việc kiểm tra khả năng ghi nhớ sang đánh giá khả năng vận dụng và phán đoán; đồng thời chuyển từ những chương trình đào tạo khép kín sang xây dựng các hệ sinh thái kết nối giữa Nhà nước, trường ĐH, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và toàn xã hội.
"AI có thể mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục, giảm bớt rào cản ngôn ngữ và cá thể hóa việc học tập. Tương lai của giáo dục ĐH sẽ không chỉ được quyết định bởi sức mạnh của những công nghệ mà chúng ta sở hữu. Tương lai ấy sẽ được quyết định bởi những giá trị mà chúng ta gìn giữ, những năng lực mà chúng ta cùng nhau vun đắp và tinh thần trách nhiệm trong mọi hành động của chúng ta", PGS-TS Thu Thủy chia sẻ.
Trong khi đó, đại diện Bộ Giáo dục ĐH Malaysia đề xuất 5 hành động thiết thực để giáo dục ĐH tạo ra tác động cho cả khu vực: Một là xây dựng một chương trình chứng chỉ ngắn hạn chung về đạo đức AI dành cho toàn ASEAN. Hai là thí điểm hệ thống chuyển đổi tín chỉ liên thông. Sinh viên giữa các trường và các nước ASEAN có thể chuyển đổi tín chỉ dễ dàng.
Ba là cùng thiết kế chương trình đào tạo và học nghề. Bốn là các quốc gia ASEAN cùng hợp tác nghiên cứu để giải quyết những vấn đề chung của khu vực. Năm là thiết lập các nguồn tài chính giúp nhiều người học có cơ hội tham gia trao đổi quốc tế hơn, kể cả những người có hoàn cảnh khó khăn.
Bình luận (0)